مسدود کردن دسترسی‌های غیرضروری اپ‌ها در اندروید — راهنمای کامل مدیریت مجوزها

فهرست مطالب و زمان بندی ویدیو

در این مقاله و ویدیو درباره «مسدود کردن دسترسی‌های غیرضروری اپ‌ها در اندروید» صحبت می‌کنیم — موضوعی که برای حفظ حریم خصوصی و امنیت دستگاه شما حیاتی است. اگر می‌خواهید بدانید کدام مجوزها واقعاً لازم‌اند، چطور مجوزهای خطرناک را شناسایی کنید و به‌صورت گام‌به‌گام آن‌ها را مسدود کنید، این مقاله و ویدیو را از دست ندهید.

چرا باید دسترسی‌های غیرضروری را مسدود کنیم؟

اپلیکیشن‌ها برای ارائه برخی قابلیت‌ها نیاز به دسترسی دارند، اما بعضی از مجوزها می‌توانند به اطلاعات حساس شما دسترسی پیدا کنند یا عملکرد سایر اپ‌ها و دستگاه را تحت تاثیر قرار دهند. مسدود کردن دسترسی‌های غیرضروری اپ‌ها در اندروید کمک می‌کند تا حریم خصوصی‌تان حفظ شود، مصرف باتری و داده کاهش یابد و ریسک سوءاستفاده از اطلاعات شخصی کمتر شود.

همچنین مجوزهای اضافی می‌توانند راه را برای بدافزارها یا اپلیکیشن‌های کم‌اعتماد هموار کنند؛ بنابراین بررسی و مدیریت مدام مجوزها یکی از ساده‌ترین و موثرترین کارها برای افزایش امنیت موبایل است.

مفاهیم پایه: مجوزها و دسترسی‌های خطرناک در اندروید

اندروید مجوزها را به دو دسته اصلی تقسیم می‌کند: مجوزهای «عادی» که تاثیر کمی روی حریم خصوصی دارند و مجوزهای «خطرناک» که به اطلاعات حساس یا قابلیت‌های حیاتی گوشی دسترسی می‌دهند. از نسخه‌های جدید اندروید (Android 6 به بعد) مجوزهای خطرناک به‌صورت پویا هنگام اجرا از کاربر درخواست می‌شوند (runtime permissions).

نکته مهم: اندروید 9 گروه دسترسی خطرناک تعریف کرده که هر گروه شامل چند مجوز است. تایید یک مجوز در آن گروه عملاً می‌تواند به معنی تایید دسترسی‌های مرتبط دیگر در همان گروه هم تلقی شود؛ بنابراین باید دقت بیشتری در تایید هر مجوز داشته باشید.

معرفی 9 گروه دسترسی خطرناک اندروید

در این بخش 9 گروه دسترسی خطرناک را معرفی می‌کنیم و برای هر گروه مثالی از مجوزها و ریسک‌های احتمالی می‌آوریم:

• تقویم (Calendar): دسترسی به رویدادها و یادآورها؛ می‌تواند حاوی اطلاعات شخصی مانند قرارها و ملاقات‌ها باشد.
• دوربین (Camera): گرفتن عکس و ویدیو؛ دسترسی غیرمجاز به دوربین می‌تواند حریم خصوصی تصویری را نقض کند.
• مخاطبین (Contacts): خواندن/نوشتن فهرست تماس‌ها؛ اطلاعات تماس دیگران و شماره‌های ذخیره‌شده را دربرمی‌گیرد.
• مکان (Location): دسترسی به موقعیت دقیق یا تقریبی؛ ردیابی موقعیت کاربر یکی از حساس‌ترین مجوزهاست.
• میکروفون (Microphone): ضبط صدا؛ می‌تواند منجر به استراق سمع صداهای محیطی و مکالمات شود.
• تلفن (Phone): مشاهده وضعیت تماس‌ها، برقرار کردن تماس؛ ممکن است قابلیت برقراری یا شنود تماس‌ها را فراهم کند.
• حسگرها (Sensors): مثل حسگرهای بدنی (Physical Activity)؛ اطلاعات سلامت یا فعالیت بدنی را در اختیار می‌گذارد.
• پیامک (SMS): خواندن یا ارسال پیامک؛ شامل کدهای تایید و اطلاعات حساس می‌شود.
• حافظه/فایل‌ها (Storage): خواندن/نوشتن فایل‌ها روی حافظه؛ دسترسی به عکس‌ها، اسناد و فایل‌های شخصی را ممکن می‌سازد.

هر یک از این گروه‌ها می‌تواند خطرات خاصی داشته باشد؛ بنابراین همیشه از اصل حداقل امتیاز (least privilege) استفاده کنید و فقط مجوزهای ضروری را تایید کنید.

چگونه دسترسی‌های غیرضروری را شناسایی کنیم؟

برای شناسایی دسترسی‌های غیرضروری ابتدا از خود بپرسید آیا عملکرد مشخصی که می‌خواهید استفاده کنید واقعا به این مجوز نیاز دارد؟ برای مثال یک اپ نمایشگر اخبار چرا باید به میکروفون یا مخاطبین شما دسترسی داشته باشد؟

می‌توانید از بخش تنظیمات اندروید به قسمت Permission Manager (یا مدیریت مجوز‌ها) بروید و دسته‌بندی مجوزها را ببینید. آنجا مشخص است هر اپ چه مجوزهایی دارد؛ اپ‌هایی که مجوزهای حساس زیاد یا نامتناسب دارند را علامت‌گذاری و بررسی کنید.

نحوه مسدود کردن و مدیریت مجوزها در اندروید (گام‌به‌گام)

مراحل عمومی برای مسدود کردن دسترسی‌های غیرضروری اپ‌ها در اندروید به شکل زیر است (ممکن است نام منوها بسته به نسخه اندروید یا رابط کاربری سازنده متفاوت باشد):

1. به Settings (تنظیمات) بروید → Apps (برنامه‌ها) یا Apps & notifications.

2. اپ مورد نظر را انتخاب کنید → Permissions (مجوزها).

3. مجوزهای فهرست‌شده را بررسی کنید و هر مجوز غیرضروری را غیرفعال (Deny یا Toggle off) کنید.

روش دیگر: Settings → Privacy → Permission manager که در آن می‌توانید بر اساس نوع مجوز (مثلاً Location یا Camera) تمام اپ‌هایی که به آن دسترسی دارند را ببینید و به‌صورت کلی مجوز را برای اپ‌های خاص تنظیم کنید.

نکات تکمیلی: برخی مجوزها هنگام استفاده از اپ لازم می‌شوند (مثلاً هنگام ضبط صدا)، می‌توانید گزینه «Only while using the app» یا مشابه آن را انتخاب کنید. برای مجوزهای خاص و دسترسی‌های ویژه (مثل دسترسی به تغییر تنظیمات سیستم یا نمایش روی سایر اپ‌ها) قسمت Special app access را هم بررسی کنید.

نکات ایمنی و بهترین شیوه‌ها برای حفظ حریم خصوصی

– قبل از نصب هر اپ، مجوزهای درخواستی را در صفحه فروشگاه (Play Store) و در طول نصب بررسی کنید. اگر اپ بیش از حد از شما دسترسی می‌خواهد، بهتر است دنبال جایگزین مطمئن‌تر باشید.

– مجوزهای حساس را تنها در صورت نیاز واقعی و موقتی بدهید. از گزینه‌هایی مثل «فقط هنگام استفاده از اپ» بهره ببرید و پس از پایان کار مجوز را لغو کنید.

– اپ‌ها را مرتب آپدیت کنید و از Google Play Protect یا آنتی‌ویروس معتبر برای اسکن بهره ببرید. همچنین نظرات و امتیازهای کاربران درباره رفتار اپ را بررسی کنید.

سوالات متداول و منابع بیشتر

س: اگر مجوزی را لغو کنم، آیا اپ دیگر کار نخواهد کرد؟

ج: بعضی عملکردهای اپ وابسته به مجوز هستند؛ در این صورت اپ ممکن است آن بخش را از دست بدهد یا درخواست مجدد نمایش دهد. اما معمولا بخش‌های غیرضروری بدون مشکلات عمده کار خواهند کرد.

س: آیا می‌توانم مجوزها را برای چند اپ به‌صورت یکجا مدیریت کنم؟

ج: بله، از Permission manager می‌توانید بر اساس نوع مجوز لیست اپ‌ها را ببینید و تنظیمات را گروهی انجام دهید.

برای اطلاعات بیشتر و مشاهده آموزش تصویری، ویدیو همراه این مقاله نحوه قدم‌به‌قدم مسدود کردن دسترسی‌ها را نمایش می‌دهد — حتما ویدیو را ببینید تا با نمونه‌های عملی آشنا شوید.

آنچه در ویدیو گفته ام

سلام روزتون بخیر من پویا هستم و با آموزش یک بحث امنیتی بسیار مهم و ضروری برای گوشیهای اندروید در خدمتتون هستم و این مورد چیه مسدود کردن دسترسی‌های غیر ضروری اپ‌ها در گوشی‌های اندرویدی به دو روش میخوام بهتون آموزش بدم که چجوری ما این مجوزهایی که داریم به اپلیکیشن‌ها میدیم که از اطلاعات ما استفاده بکنن اینها رو پیدا بکنیم و اگر دیدیم غیر ضروریه اونها رو غیر فعال بکنیم خب به طور مثال مرحله اول یعنی روش اول اینه که ما یه اپی رو داریم و میخوایم دسترسی رو محدود بکنیم به طور مثال من مثلاً اپ اسنپ رو دارم و میخوام دسترسی شو محدود بکنم میام وارد تنظیمات میشم تو قسمت اپس یا اپلیکیشن ها دنبال اسنپ می‌گردم یعنی از قبل می‌دونم چپی میخوام دسترسی شو کنترل بکنم وارد اسنپ میشم تو قسمت پرمیشن که کلیک بکنم وارد قسمتی میشم که کلیه مجوزهایی که این اپلیکیشن از من درخواست داره رو میبینم به طور مثال الان این چهار این اپلیکیشن چار تا دسترسی حساس از من میخواد که لوکیشن یعنی مکان هست کمرا دوربین میکروفون برای ضبط صدا و فون هم برای تماس و این موارد خب من به اون چ سه تای دیگه رو که اصلاً بهش اجازه ندادم یعنی رفته تو قسمت نات الوود یعنی غیر مجوز داده شده یعنی بهش اجازه داده نشده که از اینا استفاده بکنه ولی یه دونه هست که به طور مثال لوکیشن هستش شاید وارد لوکیشن بشین برای شما این مورد باشه یعنی الو یعنی زمانی که دارین از این اپلیکیشن استفاده میکنید فقط این دسترسی بهش به صورت اتوماتیک داده بشه حالا بعضی موقعها این اپ ها در بکگراند در حال فعالیت هستن و اون لحظه هم چون در حال فعالیت هستن انگار که به این مجوز دسترسی دارن پیشنهاد ما چیه پیشنهاد ما اینه که برای اینجور اپلیکی ها که شما دارین دسترسیهای حساس میدین بیاین این رو بذارین روی حالا اگر چون اسنپ نیاز داره به این برای کار کرد دیگه نمیتونید مثلا بگین من آدرس شما رو چجوری بعضی موقعها پیدا بکنم حالا ب مانت بعضی آدرسشون مثلا سیو میکنن ولی به طور کلی شما میتونید اسک اوری تایم بزنید یعنی هر موقع که خواست از این دسترسی استفاده بکنه از شما سوال بپرسه ببینید مثلا اپلیکیشن اسنپ قسمت لوکیشنش داره از شما لوکیشن دقیق می‌گیره چون لوکیشن دقیق می‌گیره پس باید خیلی حساس‌تر باشید حالا ببینید اگر من بذارم روی اسک اوری تایم چه اتفاقی میفته من میرم بیرون و میخوام وارد اپلیکیشن اسنپ بشم همون اول کار از من می‌پرسه چون دسترسی که نیاز داره دیگه میگه که من دسترسی نیاز دارم برای این حالا دسترسی دقیق سمت چپیه تقریبی سمت راستیه من اینجا میگم که باشه مشکلی نداره اونی دیس تایم یعنی برای این سری که مثلاً من میخوام استفاده بکنم بهت دسترسی میدم که اینو داشته باشی بعد که اپلیکیشن شو ببندم دوباره دسترسی عملاً باطل میشه و اینجوری شما امنیت بالاتری رو عملاً تجربه میکنید این مدل دسترسی دادن عملاً برای همه اپلیکیشن‌ها امکانپذیره حالا من اسنپ رو مثال زدم شما می‌تونید حتی اپلیکیشن‌هایی که برای گوگل هست یا موارد دیگه مثل حالا واتسآپ تلگرام این‌ها هم شما چک بکنید به صورت خاص که ببینید چه دسترسی‌های رو بهشون دادید و اگر می‌بینید مثلاً دسترسی خاصی نیاز ندارن اصلاً براشون ندید مثلاً اسنپ چرا باید مثلاً دوربین رو داشته باشه شما دسترسی شو می‌گیرید هر موقع که نیاز بود از دوربین استفاده بکنید دسترسی رو بهش میدید این یکی این مورده یه موقع ش که شما دسترسی مثلا میکروفون براتون خیلی مهمه که آیا کدوم اپلیکیشن ها این دسترسی دارن و میتونن صدای شما رو ضبط بکنن ولی اینکه برین دونه دونه اپلیکیشن ها رو بگردید و ببینید که کدوم اپلیکیشن اینرو داره میگیره خب خیلی سخته برای این حالت که ما دنبال یک دسترسی خاص میگردیم میایم تو قسمت پرایوسی توی قسمت پرمیشن منجر اینجا دسترسی ها رو به شما نشون میده و بر اساس دسترسی میاد اپلیکیشن‌های شما رو طبقه بندی میکنه به طور مثال من میخوام ببینم که کدوم اپلیکیشن ها به میکروفون من دسترسی دارن و میتونن صدای منو ضبط بکنم وارد قسمت میکروفون میشم اینجا به من نشون میده قسمت بالا نوشته ال تا یعنی اگر اپلیکیشنی تو این قسمت که الان نو اپس هستش باشه یعنی این میتونه همیشه صدای منو ضبط بکنه بدون اینکه از من سوالی بپرسه اپلیکیشن طبقه بندی دیگش نوشته الو یعنی زمانی که ما داریم از اون اپلیکیشن استفاده میکنیم به صورت اتوماتیک بهش مجوز میدم که حالا مثلاً اینجا برای من کمرا هست جیمل هست و یه سری از اپلیکیشن هایی که الان داریم تو این لیست میبینیم مثلاً تلگرام واتسپ یا هر چیز دیگهای یه سری دیگه اپلیکیشن‌ها میان تو دسته که میگه اسک اوری ت یعنی هر موقع که خواست از این دسترسی استفاده کنه از شما سوال بپرسه که حالا مثلا من اینجا د تا اپلیکیشن دارم و یه سری ارم من نات الوت کردم یعنی اصلا به اینا اجازه استفاده از ضبط صدا ندادم به طور مثال مثلا اپلیکیشن تهران من اصلا چرا من باید بهش دسترسی ضبط صدا رو بدم یا مثلا اسنپ چرا باید دسترسی به صدا بهش بدم میتونم اینا رو عملاً قطع کنم از این طریق پس شما میتونید اپلیکیشن هایی که یه دسترسی دارنو بررسی بکنید حالا به طور مثال من میخوام توی واتسپ این اپلیکیشن مجوز بش بدم که اگر خواستی صدا ضبط بکنی باید از من بپرسی روی اسک اوری تایم میزنم و برمیگردم ببینید از اون لیست بالا اومد توی لیست پایین نشست حتماً اپلیکیشن های خودتون رو و مجوزهایی که به این اپلیکیشن‌ها میدید تو اندروید بررسی بکنید اگر لازم نیست ضروری نیست حتماً غیر فعالش بکنید اگرم یک اپی به یه چیزی احتیاج داره همون موقع حالا تهش می‌خوایم یه دونه اوکی بزنیم دیگه تو شرایط حساس خیلی دقیق‌تر هوشمندانه‌تر رفتار بکنیم تا بتونیم هم مواظب خودمون باشیم هم مواظب عزیزانمون و هم مواضب مردم مهربونمون خدانگهدار