ویدیو آموزشی
لینک ویدیو: https://youtu.be/pwIm1xuyRx4
مدت ویدیو: 22:30
دسته بندی: Excel
مدرس: پویا حیاتی
آنچه در این ویدیو می بینید:
در این ویدیو یاد میگیرید چگونه با توابع VLOOKUP و XLOOKUP در اکسل دادهها را بهسرعت جستجو و بازیابی کنید. همراه با چند مثال عملی که کاربرد هر تابع را نشان میدهد.
فهرست مطالب و زمان بندی ویدیو
مقدمه: چرا VLOOKUP و XLOOKUP مهماند؟
توابع جستجو مثل VLOOKUP و XLOOKUP ابزارهای کلیدی در اکسل برای پیدا کردن و بازگرداندن اطلاعات از جداول هستند. هر دو تابع کمک میکنند که بهسرعت اطلاعات مرتبط (مثل قیمت، نام یا شناسه) را براساس یک مقدار کلیدی بیابید.
در این مقاله و ویدیو، با «آموزش VLOOKUP و XLOOKUP» از پایه شروع میکنیم، چند مثال عملی میبینیم و در نهایت تفاوتها و بهترین موارد استفاده را مرور میکنیم.
آموزش تابع VLOOKUP در اکسل
VLOOKUP یکی از قدیمیترین توابع جستجو در اکسل است که مقدار جستجو را در ستون اول یک محدوده پیدا میکند و سپس مقدار متناظر از یک ستون مشخص را برمیگرداند. ساختار کلی آن: VLOOKUP(lookup_value, table_array, col_index_num, [range_lookup]).
نکات کلیدی: ستون جستجو باید در سمت چپ جدول باشد، و پارامتر آخر (range_lookup) میتواند TRUE برای تقریب یا FALSE برای مطابقت دقیق باشد. برای جلوگیری از خطا معمولاً از FALSE استفاده میشود.
مثال اول کاربرد VLOOKUP
فرض کنید جدولی دارید که ستون اول آن شناسه کالا و ستون دوم نام کالاست. برای پیدا کردن نام کالا بر اساس شناسه از VLOOKUP استفاده میکنید: =VLOOKUP(A2, $E$2:$F$100, 2, FALSE). این فرمول نام مربوط به شناسه در A2 را از جدول E:F برمیگرداند.
در ویدیو این مثال مرحلهبهمرحله اجرا شده و نحوه قفل کردن محدوده (استفاده از آدرس مطلق با $) نشان داده میشود تا بتوان فرمول را به ردیفهای دیگر کپی کرد.
مثال دوم کاربرد VLOOKUP
مثال دوم نشان میدهد چگونه VLOOKUP را برای بازگرداندن مقادیر عددی مانند قیمت یا موجودی استفاده کنید. اگر جدول محصولات ستون قیمت داشته باشد، میتوانید قیمت یک محصول را با همان ساختار فرمول قبلی استخراج کنید.
در این حالت دقت کنید که اگر مقدار جستجو در جدول نباشد، VLOOKUP خطای #N/A بازمیگرداند که در ویدیو روش مدیریت خطا با IFERROR توضیح داده شده است.
مثال سوم کاربرد VLOOKUP
در مثال سوم ترکیب VLOOKUP با توابع دیگر مثل MATCH یا INDEX برای سناریوهای پیشرفتهتر نشان داده میشود. اگر جدول شما مرتب نباشد یا ستون جستجو در وسط جدول باشد، ترکیب INDEX/MATCH ممکن است گزینه بهتری باشد اما VLOOKUP با ترفندهایی قابلاستفاده است.
ویدیو نکات عملی برای کاهش خطا و افزایش انعطافپذیری فرمولها را هم مرور میکند، مانند استفاده از نام محدوده یا تبدیل دادهها به Table اکسل.
مثال چهارم کاربرد VLOOKUP
این مثال حالتهایی را نشان میدهد که نیاز دارید محدوده جستجو پویا باشد (مثلاً بر اساس سال یا دستهبندی). از تکنیکهایی مثل OFFSET یا استفاده از جداول اکسل (Excel Tables) برای پویا کردن table_array صحبت شده است.
همچنین نحوه استفاده VLOOKUP برای جستجوی تقریبی در سفارشات قیمت یا بازهها در مثال عملی توضیح داده میشود.
آموزش تابع XLOOKUP در اکسل
XLOOKUP تابع جدیدتر و قدرتمندتری است که بسیاری از محدودیتهای VLOOKUP را برطرف میکند. ساختار پایه: XLOOKUP(lookup_value, lookup_array, return_array, [if_not_found], [match_mode], [search_mode]).
مزیتها: جستجو در هر ستون (نیاز به ستون چپ نیست)، بازگرداندن مقدار پیشفرض در صورت عدم یافتن، تنظیم نوع مطابقت و جهت جستجو. در ویدیو کاربردهای اصلی XLOOKUP را بهصورت واضح نشان دادهایم.
مثال اول کاربرد XLOOKUP
در سادهترین حالت برای جایگزینی VLOOKUP میتوان از XLOOKUP استفاده کرد: =XLOOKUP(A2, E:E, F:F, “یافت نشد”). این فرمول مقدار متناظر را از ستون F برمیگرداند و اگر مقدار پیدا نشود متن “یافت نشد” نشان میدهد.
در ویدیو مشاهده میکنید که XLOOKUP بدون نیاز به مشخص کردن شماره ستون یا مرتب بودن جدول کار میکند، که کار با دادههای پیچیدهتر را آسانتر میکند.
مثال دوم کاربرد XLOOKUP
مثال دوم نشان میدهد چگونه XLOOKUP را برای جستجوی افقی یا ترکیب با توابع دیگر استفاده کنید، مثلاً جستجوی آخرین مقدار موجود برای یک کاربر با استفاده از search_mode یا یافتن نزدیکترین مقدار با match_mode.
این قدرت انعطافپذیری XLOOKUP را برای گزارشگیریهای پیشرفته و تحلیل سریهای زمانی بهخوبی نشان میدهد.
مقایسه VLOOKUP و XLOOKUP و نکات نهایی
خلاصه کاربرد: اگر از نسخههای جدید اکسل استفاده میکنید، XLOOKUP معمولاً انتخاب بهتری است چون انعطافپذیری و امکانات بیشتری دارد. VLOOKUP هنوز برای سناریوهای ساده و سازگاری با فایلهای قدیمی کاربردی است.
نکات نهایی از ویدیو: همیشه محدودهها را با آدرس مطلق یا Table مشخص کنید، خطاها را با IFERROR یا پارامتر if_not_found در XLOOKUP مدیریت کنید، و در صورت نیاز جستجوی تقریبی یا پیشرفته، پارامترهای match/search را تنظیم کنید. ویدیو همراه با مثالهای عملی به شما کمک میکند این مفاهیم را سریعاً در پروژههای واقعی پیادهسازی کنید.
برای دیدن اجرای گامبهگام همه مثالها و دانلود فایل نمونه، ویدیو را کامل تماشا کنید تا بتوانید همین الان فرمولها را در فایلهای خود امتحان کنید.
