ویدیو آموزشی
لینک ویدیو: https://youtu.be/HJEacul6Q4U
مدت ویدیو: 5:16:44
دسته بندی: ICDL
مدرس: پویا حیاتی
آنچه در این ویدیو می بینید:
در این ویدیو یک آموزش جامع ویندوز را از پایه تا نکات کاربردی یاد میگیرید؛ از معرفی میزکار، منوی استارت و نوار وظیفه تا مدیریت فایلها و پوشهها.
همچنین با تنظیمات مهم ویندوز، نصب و حذف برنامهها، مدیریت فضای ذخیرهسازی، بهروزرسانی و روشهای بهینه کار کردن با کلیدهای میانبر آشنا میشوید.
فهرست مطالب و زمان بندی ویدیو
این مقاله خلاصه و راهنمای مکمل «آموزش جامع کار با سیستم عامل ویندوز» است تا قبل یا بعد از تماشای ویدیو، مفاهیم را سریعتر مرور کنید و به شکل عملی از آنها استفاده کنید. هر بخش مطابق سرفصلهای آموزش ویندوز در ویدیو نوشته شده و با زبان ساده توضیح میدهد چطور کارهای روزمره را در ویندوز سریعتر، دقیقتر و امنتر انجام دهید.
آشنایی با میزکار (Desktop) و اجزای اصلی ویندوز
میزکار یا Desktop اولین صفحهای است که بعد از روشن کردن کامپیوتر میبینید. روی میزکار معمولا آیکن برنامهها، فایلها یا میانبرها قرار میگیرد و میتواند با توجه به نیاز شما شخصیسازی شود.
در کنار میزکار، بخشهای مهم دیگری مثل نوار وظیفه (Taskbar) و منوی استارت وجود دارند که نقش دسترسی سریع به برنامهها، تنظیمات و فایلها را دارند. شناخت این اجزا، پایهی کار با ویندوز است و کمک میکند سردرگم نشوید.
صفحهکلید، موس و کلیدهای میانبر کاربردی در ویندوز
برای کار راحتتر با ویندوز، باید با ورودیهای اصلی یعنی کیبورد و موس آشنا باشید. کلیک چپ معمولا برای انتخاب و باز کردن است، کلیک راست برای دیدن گزینههای بیشتر (منوی زمینه) و اسکرول برای بالا/پایین کردن صفحه کاربرد دارد.
کلیدهای میانبر سرعت شما را چند برابر میکنند. مثلا Ctrl + C برای کپی، Ctrl + V برای پیست، Ctrl + X برای کات و Alt + Tab برای جابهجایی بین پنجرههاست. در یک آموزش جامع ویندوز، یادگیری میانبرها یکی از مهمترین بخشهاست.
منوی استارت و نوار وظیفه: دسترسی سریع به برنامهها و پنجرهها
منوی Start مرکز دسترسی به برنامهها، جستجو، تنظیمات و گزینههای خاموش/ریاستارت است. با استفاده از جستجوی استارت میتوانید سریع نام برنامه یا فایل را تایپ کنید و آن را پیدا کنید.
Taskbar یا نوار وظیفه هم برای دیدن برنامههای باز، پین کردن برنامههای پرکاربرد و مدیریت اعلانها استفاده میشود. اگر برنامهای را زیاد استفاده میکنید، پین کردن آن روی نوار وظیفه باعث میشود همیشه یک کلیک با شما فاصله داشته باشد.
مدیریت فایلها و پوشهها در File Explorer
File Explorer ابزار اصلی مدیریت فایلها در ویندوز است. در این بخش میتوانید به درایوها (مثل C و D)، پوشهها (Documents, Downloads) و فایلهای مختلف دسترسی داشته باشید.
برای نظم بهتر، پیشنهاد میشود برای هر موضوع یک ساختار پوشهای مشخص بسازید؛ مثلا پوشههای جدا برای کار، آموزش، عکسها و پروژهها. مدیریت فایلها در ویندوز وقتی سادهتر میشود که از همان ابتدا نظم داشته باشید.
تغییر نام، کپی/پیست/کات، Undo/Redo و روشهای انتخاب فایلها
تغییر نام فایل و فولدر یکی از کارهای رایج است و معمولا با گزینه Rename در کلیک راست یا کلید F2 انجام میشود. نامگذاری درست باعث میشود بعدها فایلها را راحتتر پیدا کنید.
برای جابهجایی و تکثیر فایلها از کپی، پیست و کات استفاده میشود. اگر اشتباه کردید، Undo (معمولا Ctrl + Z) کمک میکند به حالت قبل برگردید و Redo (معمولا Ctrl + Y) دوباره عمل را انجام میدهد.
انتخاب فایل هم روشهای مختلفی دارد: انتخاب تکفایل با کلیک، انتخاب چند فایل پراکنده با نگه داشتن Ctrl، انتخاب بازهای با Shift و انتخاب همه با Ctrl + A.
مرتبسازی، شیوه نمایش فایلها و مدیریت Properties
مرتب کردن فایلها (Sort) به شما کمک میکند فایلها را بر اساس نام، تاریخ، نوع یا حجم مرتب کنید. این کار مخصوصا در پوشههای شلوغ مثل Downloads بسیار کاربردی است.
همچنین میتوانید نحوه نمایش فایلها را تغییر دهید؛ مثل حالت آیکنهای بزرگ برای عکسها یا حالت Details برای دیدن جزئیات بیشتر (حجم، تاریخ تغییر و نوع فایل).
بخش Properties اطلاعات کاملتری از فایل یا پوشه میدهد؛ مثل حجم، مسیر، تاریخ ایجاد، و در برخی فایلها جزئیات بیشتری. آشنایی با Properties برای بررسی درست فایلها ضروری است.
ساخت پوشه، تنظیمات فولدر و مدیریت پسوند فایلها
برای ساخت پوشه (New Folder) میتوانید از کلیک راست یا گزینههای نوار ابزار File Explorer استفاده کنید. پوشهبندی درست باعث میشود هم سرعت کار بالا برود و هم احتمال حذف یا گم شدن فایلها کمتر شود.
تنظیمات پوشهها شامل گزینههایی مثل نمایش فایلهای مخفی، نمایش پسوند فایلها و نحوه باز شدن پوشههاست. یکی از نکات مهم در آموزش ویندوز برای مبتدیان، فعال کردن نمایش پسوندهاست تا نوع واقعی فایل را اشتباه نگیرید.
پسوند فایل (مثل .pdf، .jpg، .exe) نشان میدهد فایل با چه برنامهای باز میشود و چه نوعی دارد. مدیریت نمایش پسوندها باعث میشود در تشخیص فایلهای مشکوک یا اشتباهات رایج، دقیقتر عمل کنید.
جستجوی فایل و فولدر و تنظیمات ایندکس (Indexing)
جستجو در ویندوز هم از داخل File Explorer و هم از طریق Start امکانپذیر است. کافی است بخشی از نام فایل یا حتی نوع آن را بدانید تا سریع به نتیجه برسید.
Indexing یا ایندکسگذاری کمک میکند جستجو سریعتر انجام شود. در تنظیمات مربوط به ایندکس میتوانید تعیین کنید کدام مسیرها ایندکس شوند تا هم سرعت جستجو بهتر شود و هم منابع سیستم بیدلیل مصرف نشود.
قوانین نامگذاری و مدیریت حذف و بازیابی فایلها
در ویندوز برای نامگذاری فایلها محدودیتهایی وجود دارد؛ مثلا برخی کاراکترها قابل استفاده نیستند و نامها باید منطقی و قابل فهم باشند. بهتر است از نامهای طولانی و مبهم، یا استفاده زیاد از علائم نامتعارف پرهیز کنید.
حذف فایلها معمولا به Recycle Bin میرود و قابل بازیابی است. اما حذف دائمی (مثل Shift + Delete) باعث میشود فایل مستقیما حذف شود و برگرداندن آن سختتر شود. بنابراین قبل از حذف دائمی، مطمئن شوید فایل لازم نیست.
مخفی کردن فایل و پوشه و نکات امنیتی ساده
گاهی لازم است پوشه یا فایل را از دید عادی مخفی کنید. این کار از طریق Properties و گزینه Hidden انجام میشود و سپس باید تنظیمات نمایش فایلهای مخفی را مدیریت کنید.
مخفی کردن به معنی امنیت کامل نیست؛ بیشتر برای نظم یا جلوگیری از حذف تصادفی کاربرد دارد. برای امنیت جدیتر، بهتر است از رمزگذاری یا ابزارهای امنیتی استفاده شود، اما در این آموزش جامع ویندوز تمرکز روی روشهای پایه و کاربردی است.
شخصیسازی ویندوز: بکگراند، فونت و ظاهر
شخصیسازی ویندوز باعث میشود محیط کار دلخواه و راحتتری داشته باشید. تغییر بکگراند دسکتاپ، رنگها و برخی تنظیمات ظاهری از بخش Personalization انجام میشود.
نصب فونت در ویندوز هم برای کارهای تایپی، طراحی و استفاده در نرمافزارها مهم است. با نصب فونتهای استاندارد فارسی و انگلیسی، تجربه کار با برنامههای مختلف بهتر میشود.
کنترل پنل و تنظیمات ویندوز: نمایشگر، صدا، اعلانها و برق/باتری
در ویندوز دو بخش مهم برای تنظیمات وجود دارد: Settings و Control Panel. بسیاری از تنظیمات جدیدتر در Settings قرار دارد، اما کنترل پنل هنوز برای بعضی بخشها و تنظیمات قدیمیتر کاربرد دارد.
مدیریت صفحه نمایش شامل تنظیم رزولوشن، مقیاس (Scale) و چند نمایشگر است. تنظیمات ورودی و خروجی صدا کمک میکند میکروفون و اسپیکر درست انتخاب شوند و مشکل «صدا ندارم» یا «میکروفون کار نمیکند» سریعتر حل شود.
اعلانها (Notifications) را میتوانید برای تمرکز بیشتر مدیریت کنید. همچنین تنظیمات برق و باتری (Power) برای لپتاپها حیاتی است تا مصرف انرژی کنترل شود و عمر باتری بهتر مدیریت شود.
مدیریت فضای ذخیرهسازی، کلیپبورد و بهروزرسانی ویندوز
مدیریت فضای ذخیرهسازی به شما نشان میدهد چه چیزی بیشترین حجم را گرفته است و چگونه میتوانید فضا آزاد کنید. این موضوع وقتی درایو C پر میشود اهمیت زیادی دارد.
کلیپبورد (Clipboard) محل نگهداری موقت متنها و فایلهای کپیشده است. اگر قابلیت تاریخچه کلیپبورد فعال باشد، میتوانید به موارد کپیشده قبلی هم دسترسی داشته باشید و سریعتر کار کنید.
بهروزرسانی ویندوز (Windows Update) برای امنیت و رفع باگها مهم است. بهتر است آپدیتها را منظم بررسی کنید تا سیستم در برابر آسیبپذیریها مقاومتر شود.
مدیریت وظایف (Task Manager) و حساب کاربری
Task Manager برای بررسی برنامههای در حال اجرا و میزان مصرف CPU، RAM و Disk استفاده میشود. اگر سیستم کند شد، این ابزار کمک میکند برنامههای سنگین را شناسایی و در صورت نیاز ببندید.
مدیریت حساب کاربری (User Accounts) به شما اجازه میدهد چند کاربر روی یک سیستم داشته باشید یا سطح دسترسیها را تنظیم کنید. برای کامپیوترهای خانوادگی یا اداری، این موضوع از نظر نظم و امنیت مهم است.
تنظیمات ساعت و تاریخ، زبان و اضافه کردن فارسی
تنظیم دقیق ساعت و تاریخ برای بسیاری از کارها مثل مرورگر، نرمافزارهای آنلاین و همگامسازیها ضروری است. در ویندوز میتوانید منطقه زمانی را هم درست انتخاب کنید.
اضافه کردن زبان فارسی و تنظیمات کیبورد فارسی، یکی از نیازهای اصلی کاربران ایرانی است. پس از اضافه کردن فارسی، میتوانید بین زبانها سریع سوئیچ کنید و چیدمان صفحهکلید را مطابق نیاز تغییر دهید.
تنظیمات موس و کیبورد برای راحتی بیشتر
در تنظیمات موس میتوانید سرعت اشارهگر، اسکرول و برخی رفتارهای کلیک را تغییر دهید. این کار مخصوصا برای کسانی که با تاچپد لپتاپ کار میکنند یا کارهای دقیق انجام میدهند مفید است.
در بخش کیبورد هم میتوانید برخی تنظیمات تایپ و زبانها را مدیریت کنید. اگر تایپ شما کند یا پرخطاست، تنظیم درست سرعت و رفتار ورودیها میتواند تجربه کار با ویندوز را بهتر کند.
برنامههای پیشنهادی ویندوز، نصب/حذف نرمافزار و Microsoft Store
در ویندوز معمولا چند برنامه کاربردی پیشفرض وجود دارد، اما برای کارهای تخصصیتر باید نرمافزار نصب کنید. نصب و حذف برنامهها بهتر است از مسیرهای استاندارد انجام شود تا فایلهای اضافی کمتر باقی بمانند.
Microsoft Store روش امنتری برای دریافت برخی برنامههاست، چون منابع رسمی و روند نصب کنترلشدهتری دارد. در کنار آن، برای برنامههای خارج از Store هم باید دقت کنید فایل نصب را از سایتهای معتبر دریافت کنید.
میانبرها (Shortcuts) و اصول استفاده سریعتر از ویندوز
میانبر (Shortcut) یک راه دسترسی سریع است، نه خودِ فایل اصلی. با ساخت میانبر روی Desktop یا Taskbar، میتوانید برنامهها و پوشههای پرکاربرد را سریع باز کنید بدون اینکه مسیر اصلی را هر بار طی کنید.
یادگیری همین نکته ساده باعث میشود هم میزکار مرتب بماند و هم سرعت کار شما بالا برود، چون به جای پراکندگی فایلها، فقط میانبرها را نگه میدارید.
فشردهسازی فایلها و پوشهها (ZIP) در ویندوز
فشردهسازی برای کم کردن حجم و ارسال راحتتر فایلها استفاده میشود. ویندوز به صورت پیشفرض امکان ساخت فایل ZIP را دارد و برای بسیاری از نیازهای روزمره کافی است.
اگر فایلهای زیادی دارید یا میخواهید آنها را یکجا جابهجا کنید، ZIP کردن پوشهها روشی سریع و مرتب است. همچنین هنگام دانلود، بسیاری از فایلها به صورت فشرده ارائه میشوند که باید از حالت فشرده خارج شوند.
ایجاد و مدیریت درایوها، فرمت، پاکسازی و یکپارچهسازی دیسک
مدیریت درایوها کمک میکند فضای ذخیرهسازی را بهتر تقسیم کنید؛ مثلا جدا کردن فایلهای شخصی از فایلهای سیستم. فرمت کردن (Format) معمولا برای آمادهسازی یک درایو یا فلش انجام میشود، اما باید با دقت انجام شود چون باعث پاک شدن اطلاعات میشود.
پاکسازی دیسک (Disk Cleanup) برای حذف فایلهای موقت و اضافی مفید است و میتواند فضای قابل توجهی آزاد کند. یکپارچهسازی دیسک (Defragment/Optimize) هم در برخی نوع ذخیرهسازها به بهینه شدن عملکرد کمک میکند (در SSDها معمولا به شکل Optimize مدیریت میشود).
پنجره Run و روشهای خاموش کردن کامپیوتر
Run ابزار سادهای است که با آن میتوانید برخی دستورها و مسیرها را سریع اجرا کنید. اگر میانبرهای Run را یاد بگیرید، برای بسیاری از کارهای مدیریتی لازم نیست داخل منوها بگردید.
در نهایت، خاموش کردن کامپیوتر روشهای مختلفی دارد: از منوی استارت، گزینههای پاور، یا میانبرهای مرتبط. بهتر است همیشه از روشهای استاندارد Shutdown/Restart استفاده کنید تا احتمال آسیب به فایلها و سیستم کمتر شود.
جمعبندی: این آموزش جامع ویندوز تلاش میکند همه مهارتهای ضروری را یکجا پوشش دهد؛ از کار با میزکار و فایلها تا تنظیمات مهم سیستم و نگهداری از فضای ذخیرهسازی. برای یادگیری دقیقتر و دیدن مسیرها بهصورت عملی، حتما ویدیوی «آموزش جامع کار با سیستم عامل ویندوز» را مشاهده کنید.
