آموزش تابع TBILLYIELD در اکسل
معرفی تابع TBILLYIELD
تابع TBILLYIELD در اکسل برای محاسبه بازده (Yield) یک اسناد خزانه (Treasury Bill / T-Bill) استفاده میشود. اسناد خزانه معمولاً اوراقی کوتاهمدت هستند که با کسر (Discount) فروخته میشوند (یعنی قیمت خرید کمتر از ارزش اسمی است) و در سررسید، ارزش اسمی پرداخت میشود. TBILLYIELD به شما کمک میکند بازده این سرمایهگذاری را بر اساس تاریخ تسویه، تاریخ سررسید و قیمت محاسبه کنید.
کاربرد اصلی: وقتی قیمت خرید یک T-Bill و تاریخهای آن را دارید و میخواهید بدانید بازده سالانه آن (طبق استاندارد محاسباتی T-Bill) چقدر است، از TBILLYIELD استفاده میکنید.
مثال ساده (فارسی): فرض کنید یک سند خزانه را در تاریخ 1403/01/15 خریدهاید و در تاریخ 1403/04/15 سررسید میشود و قیمت آن 98.5 است (یعنی 98.5 درصد ارزش اسمی). با TBILLYIELD میتوانید بازده را حساب کنید.
=TBILLYIELD("1403/01/15";"1403/04/15";98.5)
کاربردهای اصلی تابع TBILLYIELD
- محاسبه بازده اسناد خزانه کوتاهمدت بر اساس قیمت خرید (Discount Price)
- مقایسه سودآوری چند T-Bill با تاریخها و قیمتهای متفاوت
- تحلیل سناریو: بررسی اثر تغییر قیمت خرید روی بازده
- ساخت داشبورد مالی برای گزارش بازده اوراق کوتاهمدت
- کنترل منطقی بودن نرخ بازده در کنار نرخهای بازار و گزینههای جایگزین
ساختار (Syntax)
=TBILLYIELD(settlement, maturity, pr)
=TBILLYIELD(تاریخ_تسویه; تاریخ_سررسید; قیمت)
آرگومانها
settlement (تاریخ تسویه) / Settlement
تاریخی که معامله انجام و مالکیت ورقه به خریدار منتقل میشود. این تاریخ باید یک تاریخ معتبر اکسل باشد (یا با تابع DATE ساخته شود).
maturity (تاریخ سررسید) / Maturity
تاریخی که سند خزانه سررسید میشود و ارزش اسمی در آن تاریخ پرداخت خواهد شد. باید بعد از settlement باشد.
pr (قیمت) / Price
قیمت سند خزانه به ازای 100 واحد ارزش اسمی. مثلاً 98.5 یعنی شما 98.5 پرداخت میکنید و در سررسید 100 دریافت میکنید (قبل از در نظر گرفتن کارمزدها).
مثالهای ساده و پایه
مثال 1: محاسبه بازده با دادههای داخل سلولها
فرض کنید:
- سلول A2: تاریخ تسویه = 2025/01/10
- سلول B2: تاریخ سررسید = 2025/04/10
- سلول C2: قیمت = 98.2
فرمول بازده:
=TBILLYIELD(A2,B2,C2)
نتیجه یک عدد اعشاری است که بازده را نشان میدهد. برای نمایش بهتر، سلول را Percentage کنید.
مثال 2: ساخت تاریخ با DATE برای جلوگیری از خطای تاریخ
اگر نگران فرمت تاریخ هستید، تاریخها را با DATE بسازید:
=TBILLYIELD(DATE(2025,1,10),DATE(2025,4,10),98.2)
این کار احتمال خطای تفسیر تاریخ (مثل جابهجایی روز و ماه) را کم میکند.
مثالهای کاربردی و واقعی
مثال 1: محاسبه بازده فقط اگر دادهها معتبر باشند (ترکیب با AND و IF)
اگر تاریخها خالی باشند یا قیمت نامعتبر باشد، بهتر است خروجی خطا ندهد. فرض کنید:
- A2 = settlement
- B2 = maturity
- C2 = pr
=IF(AND(A2"",B2"",C2>0,C2A2),TBILLYIELD(A2,B2,C2),"دادهها نامعتبر است")
این فرمول فقط وقتی محاسبه میکند که قیمت بین 0 و 100 باشد و تاریخ سررسید بعد از تسویه باشد.
مثال 2: جمعزدن بازدهها برای چند ردیف (ترکیب با SUM)
فرض کنید بازده هر سند خزانه را در ستون D از D2 تا D10 محاسبه کردهاید. برای جمع بازدهها:
=SUM(D2:D10)
نکته: جمع بازدهها معمولاً معیار مالی استاندارد برای مقایسه نیست، اما برای برخی گزارشهای داخلی یا امتیازدهی میتواند کاربرد داشته باشد. برای میانگینگیری معمولاً AVERAGE مناسبتر است.
مثال 3: محاسبه بازده فقط برای یک نماد خاص (ترکیب با COUNTIF و IF)
فرض کنید در ستون E نماد/نام ابزار مالی دارید و میخواهید فقط اگر نماد شامل عبارت “TBill” بود بازده محاسبه شود:
=IF(COUNTIF(E2,"*TBill*")>0,TBILLYIELD(A2,B2,C2),"")
مثال 4: واکشی قیمت از جدول و سپس محاسبه بازده (ترکیب با XLOOKUP)
فرض کنید یک جدول قیمتها دارید:
- در H2:H100 کد اوراق
- در I2:I100 قیمت (pr)
و در سلول F2 کد اوراق انتخاب شده است. قیمت را واکشی و بازده را حساب کنید:
=TBILLYIELD(A2,B2,XLOOKUP(F2,H2:H100,I2:I100))
اگر احتمال دارد کد پیدا نشود، بهتر است برای XLOOKUP مقدار پیشفرض هم بگذارید.
=TBILLYIELD(A2,B2,XLOOKUP(F2,H2:H100,I2:I100,"NotFound"))
در این حالت اگر NotFound برگردد، TBILLYIELD خطا میدهد؛ بهتر است با IF کنترل کنید:
=IF(XLOOKUP(F2,H2:H100,I2:I100,"")="", "کد پیدا نشد", TBILLYIELD(A2,B2,XLOOKUP(F2,H2:H100,I2:I100)))
ترکیب تابع TBILLYIELD با فرمولهای دیگر
- TBILLYIELD + IF برای مدیریت ورودیهای ناقص یا نمایش پیام خطای کاربرپسند
=IF(C2="", "", TBILLYIELD(A2,B2,C2))
- TBILLYIELD + AND برای اعتبارسنجی چند شرط همزمان (قیمت، تاریخها، ترتیب زمانی)
=IF(AND(C2>0,C2A2),TBILLYIELD(A2,B2,C2),"ورودی نامعتبر")
- TBILLYIELD + XLOOKUP برای محاسبه بازده بر اساس قیمت واکشیشده از دیتابیس/لیست قیمت
=TBILLYIELD(A2,B2,XLOOKUP(F2,H2:H100,I2:I100))
- TBILLYIELD + ROUND برای گرد کردن خروجی به تعداد رقم مشخص
=ROUND(TBILLYIELD(A2,B2,C2),4)
خطاهای رایج و روش رفع آنها
1) خطای #VALUE!
علتهای رایج: تاریخها متن هستند و اکسل آنها را به عنوان Date نمیشناسد، یا آرگومانها از نوع نامناسب وارد شدهاند.
راهحل: تاریخها را با DATE بسازید یا مطمئن شوید سلول تاریخ واقعاً تاریخ اکسل است (نه متن). همچنین price باید عدد باشد.
=TBILLYIELD(DATE(2025,1,10),DATE(2025,4,10),98.2)
2) خطای #NUM!
علتهای رایج:
- maturity کوچکتر یا مساوی settlement است.
- فاصله بین settlement و maturity خارج از محدوده قابل قبول T-Bill است (معمولاً نباید بیشتر از 365 روز باشد).
- pr کمتر یا مساوی صفر است یا مقدار غیرمنطقی دارد.
راهحل: ترتیب تاریخها را اصلاح کنید، فاصله زمانی را بررسی کنید و قیمت را در محدوده منطقی وارد کنید (معمولاً بین 0 و 100).
3) اشتباه در جداکننده آرگومانها (Comma / Semicolon)
علت: در برخی سیستمها اکسل جداکننده را ; میخواهد و در برخی ,. اگر جداکننده اشتباه باشد، اکسل فرمول را درست نمیخواند.
راهحل: جداکننده را مطابق تنظیمات Region اکسل خود اصلاح کنید. (در محیطهای فارسی معمولاً ; استفاده میشود.)
نکات حرفهای و ترفندهای مهم
- از DATE برای تاریخها استفاده کنید تا مشکل تبدیل تاریخ (خصوصاً در فایلهای جابهجا شده بین سیستمها) کمتر شود.
- سلول خروجی را Percentage کنید تا بازده را خواناتر ببینید. در غیر این صورت یک عدد اعشاری نمایش داده میشود.
- اعتبارسنجی ورودیها (Data Validation) بگذارید: برای pr محدوده 0 تا 100 و برای maturity بزرگتر از settlement.
- برای سناریوسازی از جدول داده (What-If Analysis / Data Table) استفاده کنید تا ببینید با تغییر pr بازده چگونه تغییر میکند.
- به نوع ابزار مالی دقت کنید: TBILLYIELD مخصوص T-Bill است. برای اوراق کوپنی (دارای بهره دورهای) معمولاً باید سراغ توابعی مثل YIELD بروید.
تفاوت تابع TBILLYIELD با توابع مشابه
- TBILLYIELD vs TBill-related functionsTBILLYIELD بازده را برای T-Bill حساب میکند. در کنار آن، توابع دیگری هم برای T-Bill وجود دارد که ممکن است در برخی سناریوها مناسبتر باشند (مثل محاسبه قیمت یا نرخ تخفیف). تفاوت اصلی این است که TBILLYIELD خروجی را به شکل بازده ارائه میدهد، نه قیمت یا نرخ تخفیف.
- TBILLYIELD vs YIELDتابع YIELD معمولاً برای اوراق بهادار با پرداختهای بهره دورهای (Coupon) کاربرد دارد و ورودیهای بیشتری مثل نرخ کوپن، قیمت، بازخرید، فرکانس پرداخت و مبنای شمارش روز دارد. TBILLYIELD سادهتر و مخصوص اوراق بدون کوپن (T-Bill) است.
- TBILLYIELD vs RATE/IRRRATE و IRR برای محاسبات جریان نقدی دورهای (اقساط یا چندین پرداخت) هستند. T-Bill معمولاً یک پرداخت در سررسید دارد، بنابراین TBILLYIELD مستقیمتر و استانداردتر است.
سازگاری با نسخههای مختلف اکسل
تابع TBILLYIELD در نسخههای مختلف اکسل (بهخصوص نسخههای دسکتاپ ویندوز و مک) در دسته توابع مالی وجود دارد و معمولاً در این نسخهها در دسترس است:
- Excel 2007، 2010، 2013، 2016، 2019
- Excel 2021
- Microsoft 365 (Excel جدید)
نکته: در Excel Online نیز غالباً پشتیبانی میشود، اما اگر فایل شما روی نسخه/محیط خاصی اجرا میشود و تابع شناخته نشد، احتمالاً محدودیت همان محیط یا نسخه مطرح است.
سؤالات پرتکرار درباره تابع TBILLYIELD
آیا TBILLYIELD برای اوراقی که کوپن دارند مناسب است؟
خیر. TBILLYIELD مخصوص T-Bill (بدون کوپن) است. برای اوراق کوپنی معمولاً از YIELD استفاده میشود.
چرا نتیجه خیلی بزرگ یا خیلی کوچک میشود؟
معمولاً به خاطر اشتباه در تاریخها (مثلاً جابهجایی روز و ماه) یا قیمت نامعتبر است. تاریخها را با DATE بسازید و pr را بررسی کنید.
آیا pr باید حتماً کمتر از 100 باشد؟
در T-Bill معمولاً قیمت به صورت تخفیفی و کمتر از 100 است. اگر pr نزدیک یا بالاتر از 100 باشد، مدل T-Bill ممکن است مناسب ابزار شما نباشد یا دادهها اشتباه وارد شده باشند.
اگر تاریخها را به صورت شمسی وارد کنم چه میشود؟
اگر اکسل شما شمسی را به عنوان تاریخ واقعی بشناسد مشکلی نیست؛ اما در بسیاری از فایلها تاریخ شمسی به صورت متن ذخیره میشود و باعث #VALUE! میگردد. در این حالت باید تاریخ میلادی/سیستمی اکسل را وارد کنید یا از روشهای تبدیل تاریخ شمسی به تاریخ قابل فهم اکسل استفاده کنید.
جمعبندی و پیشنهاد یادگیری بعدی
تابع TBILLYIELD یک ابزار سریع و کاربردی برای محاسبه بازده اسناد خزانه (T-Bill) است. کافی است تاریخ تسویه، تاریخ سررسید و قیمت را وارد کنید تا اکسل بازده را محاسبه کند. برای کار حرفهایتر، بهتر است ورودیها را با IF و AND اعتبارسنجی کنید و برای واکشی قیمتها از XLOOKUP کمک بگیرید.
پیشنهاد یادگیری بعدی: اگر با ابزارهای مالی بیشتر کار میکنید، بعد از TBILLYIELD سراغ این موارد بروید: توابع YIELD (برای اوراق کوپنی)، TBILLPRICE (برای محاسبه قیمت T-Bill) و همچنین تکنیکهای Data Validation و What-If Analysis برای سناریوسازی نرخها.