ویدیو آموزشی
لینک ویدیو: https://youtu.be/8Y2BuYN56jA
مدت ویدیو: 50:58
دسته بندی: Google
مدرس: پویا حیاتی
آنچه در این ویدیو می بینید:
در این ویدیو آموزش گوگل فرم را از صفر تا سطح پیشرفته یاد میگیرید؛ از ساخت انواع سؤال و تنظیم ظاهر فرم تا ساخت آزمون آنلاین (Quiz) و مدیریت پاسخها.
همچنین ارسال فرم، ساخت لینک، مشاهده نمودار نتایج و انتقال پاسخها به Google Sheets را قدمبهقدم تمرین میکنید.
فهرست مطالب و زمان بندی ویدیو
کاربردهای گوگل فرم چیست و چه زمانی به درد شما میخورد؟
گوگل فرم یک ابزار رایگان و ساده برای ساخت فرم آنلاین است که میتوانید با آن نظرسنجی آنلاین، پرسشنامه آنلاین، فرم ثبتنام، دریافت سفارش، جمعآوری اطلاعات مشتریان و حتی آزمون آنلاین با گوگل فرم را اجرا کنید. مزیت اصلی Google Forms این است که بدون نیاز به برنامهنویسی، در چند دقیقه فرم میسازید و لینک آن را برای افراد میفرستید.
اگر دنبال راهی هستید که پاسخها بهصورت مرتب ذخیره شود، نمودارهای سریع از نتایج ببینید و خروجی به گوگل شیت بگیرید، آموزش گوگل فرم بهترین نقطه شروع است. در این آموزش جامع گوگل فرم، دقیقا روی همین نیازهای کاربردی تمرکز میکنیم.
ورود و دسترسی به Google Forms (گوگل فرمز)
برای دسترسی به گوگل فرمز کافی است با اکانت گوگل وارد شوید و از طریق Google Drive یا آدرس Google Forms یک فرم جدید بسازید. معمولاً از دو روش شروع میکنند: ساخت فرم خالی (Blank) یا استفاده از قالبهای آماده (Templates) که سرعت کار را بالا میبرد.
پیشنهاد میشود از همان ابتدا محل ذخیرهسازی فرم را در درایو مشخص کنید تا مدیریت فایلها، نسخهها و دسترسیها سادهتر شود؛ خصوصاً اگر قرار است فرم را با همکاران به اشتراک بگذارید.
تنظیمات ظاهری فرم: Theme، فونت و هدر
در Google Forms میتوانید با بخش Theme ظاهر فرم را حرفهایتر کنید؛ مثل انتخاب رنگ اصلی، رنگ پسزمینه، سبک فونت و اضافه کردن تصویر هدر. ظاهر خوب باعث میشود کاربر حس اعتماد بیشتری داشته باشد و نرخ تکمیل فرم افزایش پیدا کند.
برای فرمهای برندینگشده (مثلاً ثبتنام دوره یا نظرسنجی مشتریان)، بهتر است رنگها را نزدیک به هویت بصری برند انتخاب کنید و یک هدر مناسب با لوگو یا تصویر مرتبط بگذارید.
تنظیم عنوان و توضیحات فرم برای افزایش نرخ پاسخدهی
عنوان فرم باید دقیق و کوتاه باشد و به کاربر بگوید قرار است چه چیزی را تکمیل کند؛ مثل «نظرسنجی رضایت مشتریان» یا «آزمون پایان دوره». در بخش توضیحات هم خیلی خلاصه هدف فرم، مدت زمان تکمیل و نکات مهم مثل محرمانگی اطلاعات را بنویسید.
یک توضیح خوب، ابهام را کم میکند و باعث میشود کاربران فرم را نیمهکاره رها نکنند. اگر فرم شما آزمون است، حتماً در توضیحات مشخص کنید نمرهدهی چگونه انجام میشود و آیا محدودیت زمانی دارید یا نه.
ساخت سوالات متنی: Short Answer و Paragraph
سؤال Short Answer برای پاسخهای کوتاه مثل نام، شماره تماس، کد ملی، شهر یا یک جمله کوتاه مناسب است. سؤال Paragraph برای جوابهای بلندتر مثل توضیحات، پیشنهادات یا شرح تجربه کاربر استفاده میشود.
در فرمهای حرفهای، بهتر است برای بعضی فیلدها اعتبارسنجی (Validation) بگذارید؛ مثلاً شماره تماس فقط عدد باشد یا ایمیل با فرمت درست وارد شود. این کار کیفیت دادههای جمعآوریشده را بالا میبرد.
اضافه کردن ویدیو به فرم (Add Video) برای توضیح بهتر
گاهی یک ویدیو کوتاه میتواند سوال را روشنتر کند؛ مثلاً توضیح شرایط یک مسابقه، معرفی محصول یا آموزش یک مرحله قبل از پاسخدهی. با گزینه Add Video میتوانید ویدیوی یوتیوب را داخل فرم نمایش دهید تا کاربر همانجا ببیند و سپس پاسخ دهد.
بهتر است ویدیو را کوتاه و مرتبط انتخاب کنید و قبل/بعد از آن، یک متن کوتاه راهنما بنویسید تا کاربر دقیقاً بداند پس از دیدن ویدیو باید چه کاری انجام دهد.
ساخت سوالات انتخابی: Multiple Choice، Checkboxes و Dropdown
برای سوالات تکگزینهای از Multiple Choice استفاده میشود؛ مثل انتخاب جنسیت، انتخاب یک گزینه از بین چند پاسخ یا انتخاب یک زمان مشخص. اگر کاربر باید چند مورد را همزمان انتخاب کند (مثلاً خدمات مورد نیاز)، گزینه Checkboxes مناسبتر است.
در سوالاتی که گزینهها زیاد هستند (مثلاً لیست شهرها یا شعب)، Dropdown باعث میشود فرم مرتبتر و کوتاهتر دیده شود. انتخاب درست نوع سؤال، تجربه کاربری را بهتر میکند و نرخ تکمیل فرم را بالا میبرد.
سوالات امتیازدهی و جدولی: Linear Scale، Multiple Choice Grid و Checkbox Grid
اگر میخواهید میزان رضایت یا امتیاز را بسنجید، Linear Scale بسیار کاربردی است؛ مثلاً امتیاز از 1 تا 5 یا 1 تا 10. این مدل در نظرسنجی آنلاین رایج است چون هم برای کاربر ساده است و هم تحلیل نتایج راحتتر میشود.
برای پرسشنامههای چندبخشی، جدولها کمک میکنند: Multiple Choice Grid زمانی استفاده میشود که در هر ردیف فقط یک انتخاب مجاز باشد، و Checkbox Grid زمانی که کاربر بتواند در هر ردیف چند انتخاب انجام دهد. در استفاده از گریدها دقت کنید تعداد ردیفها و ستونها زیاد نشود تا کاربر خسته نشود.
سوال تاریخ و ساعت: Date & Time
در فرمهای رزرو، ثبتنام رویداد یا دریافت زمان تماس، سوال Date و Time بسیار کاربردی است. کاربر تاریخ و ساعت را استاندارد وارد میکند و شما هم دادههای تمیزتری برای برنامهریزی خواهید داشت.
اگر زمانبندی دقیق اهمیت دارد، بهتر است در توضیحات همان سوال، بازه زمانی مجاز یا محدودیتها (مثل ساعت کاری) را شفاف اعلام کنید.
آپلود فایل در گوگل فرم: File Upload و نکات مهم آن
با گزینه File Upload میتوانید از کاربران فایل دریافت کنید؛ مثل رزومه، تصویر فیش واریزی، نمونه کار یا مدارک ثبتنام. این بخش معمولاً نیاز دارد کاربر با اکانت گوگل وارد شود و دسترسیهای لازم را تایید کند.
قبل از فعالسازی آپلود فایل، محدودیت حجم و نوع فایلهای مجاز را مشخص کنید تا بعداً مدیریت فایلها راحتتر شود. همچنین بهتر است در توضیحات بنویسید فایلها با چه نامگذاری یا فرمتهایی ارسال شوند.
ساخت سکشن و صفحهبندی فرم: Section برای فرمهای طولانی
اگر فرم شما طولانی است، با Section میتوانید آن را صفحهبندی کنید تا کاربر مرحلهبهمرحله جلو برود. این کار باعث میشود فرم خواناتر شود و کاربر احساس نکند با یک صفحه سنگین و شلوغ روبهرو است.
بهتر است برای هر سکشن یک عنوان کوتاه بگذارید (مثل اطلاعات فردی، اطلاعات تماس، سوالات تخصصی) و تعداد سوالات هر بخش را متعادل نگه دارید.
اعتبارسنجی و شرطیسازی: Validation و Go To based on answer
با Validation میتوانید مشخص کنید پاسخها باید چه شرایطی داشته باشند؛ مثلاً حداقل تعداد کاراکتر، فقط عدد بودن، یا داشتن الگوی ایمیل. این ویژگی در طراحی فرم آنلاین حرفهای، جلوی خطاهای رایج را میگیرد.
گزینه Go To based on answer هم فرم را هوشمند میکند؛ یعنی بر اساس انتخاب کاربر، او را به سکشن خاصی هدایت میکنید. مثلاً اگر کاربر گفت «دانشجو هستم» سوالات مربوط به دانشجویان نمایش داده شود و اگر «شاغل هستم» مسیر دیگری باز شود.
معرفی کامل Settings در گوگل فرم
بخش Settings مرکز کنترل فرم شماست. از اینجا میتوانید تنظیمات مهمی مثل جمعآوری ایمیل، محدود کردن تعداد پاسخ (مثلاً یک پاسخ برای هر کاربر)، اجازه ویرایش پاسخ بعد از ارسال، و نمایش پیام تایید (Confirmation message) را مدیریت کنید.
اگر فرم شما نظرسنجی یا ثبتنام حساس است، توصیه میشود گزینههای مربوط به محدودسازی پاسخها و کنترل دسترسی را دقیق تنظیم کنید تا دادههای شما قابل اعتمادتر باشد.
ساخت آزمون آنلاین با گوگل فرم (Quiz) و تنظیمات ضروری
برای ساخت آزمون آنلاین با گوگل فرم کافی است حالت Quiz را فعال کنید. سپس برای هر سوال میتوانید پاسخ صحیح را مشخص کنید، نمره تعیین کنید و در صورت نیاز، بازخورد (Feedback) برای جواب درست یا غلط بنویسید.
در آزمونها تعیین زمان اعلام نمره و نمایش پاسخهای صحیح اهمیت زیادی دارد. اگر هدف آموزشی دارید، نمایش توضیحات و بازخورد میتواند یادگیری را بهتر کند؛ اما اگر آزمون رسمی است، بهتر است دسترسی به پاسخها را محدودتر کنید.
مدیریت پاسخها: Responses، نمودارها و تحلیل سریع نتایج
در تب Responses میتوانید پاسخها را بهصورت خلاصه (Summary) با نمودارها ببینید، پاسخهای تکبهتک را مرور کنید، و تعداد کل پاسخها را کنترل کنید. این بخش برای تحلیل سریع نظرسنجی آنلاین بسیار مفید است.
همچنین میتوانید دریافت پاسخها را متوقف کنید (Turn off accepting responses)؛ مثلاً وقتی ظرفیت ثبتنام تکمیل شد یا زمان آزمون پایان یافت.
ارسال نتایج به Google Sheets و ساخت گزارش
با اتصال فرم به Google Sheets، همه پاسخها بهصورت خودکار در یک شیت ثبت میشوند. این کار برای فیلتر کردن، مرتبسازی، گزارشگیری، نمودارسازی حرفهای و حتی اشتراکگذاری دادهها با تیم بسیار کاربردی است.
اگر میخواهید گزارشهای دورهای داشته باشید، بهتر است ستونها را از همان اول استاندارد طراحی کنید و نام سوالات را واضح بنویسید تا خروجی شیت خوانا و قابل استفاده باشد.
ارسال فرم: ساخت لینک نظرسنجی و روشهای Send
در بخش Send میتوانید فرم را به روشهای مختلف منتشر کنید: ساخت لینک کوتاه برای ارسال در شبکههای اجتماعی، ارسال مستقیم ایمیل به مخاطبان، یا قرار دادن فرم در وبسایت با کد Embed. برای کمپینها، لینک کوتاه و قابل کپی معمولاً بهترین انتخاب است.
قبل از ارسال نهایی، حتماً یک بار فرم را با گزینه Preview تست کنید تا ترتیب سوالات، اجباری بودن فیلدها و مسیرهای شرطی (Sections) دقیق و بدون خطا باشد.
