توابع منطقی در اکسل، آموزش AND، OR، NOT و XOR با مثال ساده

فهرست مطالب و زمان بندی ویدیو

00:00 معرفی توابع منطقی در اکسل
00:21 مفهوم و کاربرد تابع AND
00:33 ساختار تابع AND و واردکردن شرط‌ها
01:57 جدول منطقی TRUE و FALSE در AND
02:40 مثال کاربردی برای درک تابع AND
03:22 آموزش تابع OR در اکسل
04:15 جدول منطقی تابع OR
04:43 آموزش تابع NOT و معکوس‌کردن نتیجه
05:28 آموزش تابع XOR در اکسل
05:50 جدول منطقی و مثال تابع XOR
07:03 افزودن چند شرط به توابع منطقی

توابع منطقی در اکسل برای بررسی یک یا چند شرط و تصمیم‌گیری براساس نتیجه آن‌ها استفاده می‌شوند. با کمک این توابع می‌توان مشخص کرد که آیا تمام شرایط برقرار هستند، حداقل یکی از شرط‌ها درست است، نتیجه یک شرط باید برعکس شود یا فقط تعداد مشخصی از شرط‌ها برقرار شده‌اند.

توابع AND، OR، NOT و XOR از مهم‌ترین توابع منطقی در Microsoft Excel هستند. نتیجه این توابع معمولاً یکی از دو مقدار TRUE یا FALSE است. این نتیجه می‌تواند به‌تنهایی در سلول نمایش داده شود یا در توابعی مانند IF، IFS، FILTER و سایر فرمول‌های شرطی مورد استفاده قرار بگیرد.

در این آموزش جامع، ساختار و کاربرد توابع AND، OR، NOT و XOR را از سطح مقدماتی تا پیشرفته بررسی می‌کنیم. همچنین با مثال‌های مربوط به نمره دانشجو، فروش، موجودی انبار، تاریخ سررسید، اعتبارسنجی اطلاعات و ترکیب چند شرط آشنا می‌شوید.

توابع منطقی در اکسل چیست؟

توابع منطقی یا Logical Functions توابعی هستند که یک یا چند شرط را بررسی می‌کنند و براساس نتیجه آن‌ها مقدار منطقی TRUE یا FALSE را برمی‌گردانند.

برای مثال، فرمول زیر بررسی می‌کند که آیا مقدار سلول B2 بین 10 و 20 قرار دارد یا خیر:

=AND(B2>=10,B2<=20)

اگر هر دو شرط درست باشند، نتیجه TRUE خواهد بود. اگر حتی یکی از شرط‌ها درست نباشد، تابع AND مقدار FALSE را نمایش می‌دهد.

نتیجه منطقی توابع را می‌توان داخل تابع IF قرار داد تا به‌جای TRUE و FALSE، یک متن، عدد یا محاسبه مشخص نمایش داده شود:

=IF(AND(B2>=10,B2<=20),"نمره معتبر است","نمره نامعتبر است")

مقدارهای TRUE و FALSE در اکسل

TRUE و FALSE دو مقدار منطقی در اکسل هستند:

• TRUE به معنی درست یا برقرار بودن شرط است.
• FALSE به معنی نادرست یا برقرار نبودن شرط است.

برای مثال، اگر مقدار سلول A2 برابر 20 باشد، فرمول زیر نتیجه TRUE را نمایش می‌دهد:

=A2>10

فرمول زیر برای همان مقدار نتیجه FALSE خواهد داشت:

=A2<10

توابع AND، OR، NOT و XOR نتیجه یک یا چند مقایسه را دریافت می‌کنند و براساس منطق مخصوص خود، مقدار TRUE یا FALSE برمی‌گردانند.

کاربرد عملگرهای مقایسه‌ای در توابع منطقی

برای ساخت شرط‌های منطقی معمولاً از عملگرهای مقایسه‌ای استفاده می‌شود.

• علامت مساوی برای بررسی برابر بودن دو مقدار
• علامت نامساوی برای بررسی متفاوت بودن دو مقدار
• علامت بزرگ‌تر از
• علامت کوچک‌تر از
• علامت بزرگ‌تر یا مساوی
• علامت کوچک‌تر یا مساوی

بررسی برابر بودن دو سلول

=A2=B2

بررسی متفاوت بودن دو سلول

=A2<>B2

بررسی بیشتر بودن یک مقدار

=A2>B2

بررسی قرارگرفتن عدد در یک بازه

=AND(A2>=10,A2<=20)

معرفی توابع منطقی AND، OR، NOT و XOR

چهار تابع اصلی مورد بررسی در این آموزش عبارت‌اند از:

• AND: زمانی TRUE برمی‌گرداند که تمام شرط‌ها درست باشند.
• OR: زمانی TRUE برمی‌گرداند که حداقل یکی از شرط‌ها درست باشد.
• NOT: نتیجه یک شرط را برعکس می‌کند.
• XOR: برای دو شرط، زمانی TRUE برمی‌گرداند که فقط یکی از آن‌ها درست باشد.

جدول منطقی تابع AND

تابع AND فقط زمانی TRUE است که تمام شرط‌ها TRUE باشند.

• TRUE و TRUE برابر TRUE است.
• TRUE و FALSE برابر FALSE است.
• FALSE و TRUE برابر FALSE است.
• FALSE و FALSE برابر FALSE است.

جدول منطقی تابع OR

تابع OR زمانی TRUE است که حداقل یکی از شرط‌ها TRUE باشد.

• TRUE و TRUE برابر TRUE است.
• TRUE و FALSE برابر TRUE است.
• FALSE و TRUE برابر TRUE است.
• FALSE و FALSE برابر FALSE است.

جدول منطقی تابع NOT

تابع NOT فقط یک شرط را دریافت می‌کند و نتیجه آن را برعکس می‌کند.

• NOT برای مقدار TRUE، نتیجه FALSE برمی‌گرداند.
• NOT برای مقدار FALSE، نتیجه TRUE برمی‌گرداند.

جدول منطقی تابع XOR

اگر تابع XOR فقط دو شرط داشته باشد، زمانی TRUE خواهد بود که دقیقاً یکی از دو شرط درست باشد.

• TRUE و TRUE برابر FALSE است.
• TRUE و FALSE برابر TRUE است.
• FALSE و TRUE برابر TRUE است.
• FALSE و FALSE برابر FALSE است.

نکته مهم این است که در صورت استفاده از بیشتر از دو شرط، XOR زمانی TRUE برمی‌گرداند که تعداد شرط‌های TRUE فرد باشد. بنابراین XOR با چند شرط همیشه به معنی «دقیقاً یک شرط درست» نیست.

تابع AND در اکسل چیست؟

تابع AND برای بررسی هم‌زمان چند شرط استفاده می‌شود. این تابع فقط زمانی TRUE برمی‌گرداند که تمام شرط‌های واردشده درست باشند.

اگر حتی یکی از شرط‌ها FALSE باشد، نتیجه نهایی تابع AND نیز FALSE خواهد بود.

ساختار تابع AND

=AND(logical1,[logical2],...)

آرگومان logical1

اولین شرطی است که باید بررسی شود. این آرگومان الزامی است و باید نتیجه‌ای برابر TRUE یا FALSE داشته باشد.

آرگومان logical2

شرط‌های بعدی هستند که می‌خواهید همراه با شرط اول بررسی شوند. این آرگومان‌ها اختیاری هستند.

مثال ساده تابع AND

=AND(A2>0,A2<100)

این فرمول فقط زمانی TRUE برمی‌گرداند که مقدار A2 هم بیشتر از صفر و هم کمتر از 100 باشد.

مثال‌های ساده تابع AND

بررسی نمره معتبر

اگر نمره در سلول B2 قرار داشته باشد، می‌توان بررسی کرد که مقدار آن بین صفر و 20 است یا خیر:

=AND(B2>=0,B2<=20)

بررسی قبولی در دو درس

اگر نمره درس اول در B2 و درس دوم در C2 باشد:

=AND(B2>=10,C2>=10)

نتیجه فقط زمانی TRUE است که دانشجو در هر دو درس نمره قبولی داشته باشد.

بررسی تکمیل دو سلول

=AND(A2<>"",B2<>"")

این فرمول فقط زمانی TRUE است که هر دو سلول A2 و B2 دارای مقدار باشند.

بررسی رسیدن فروش و تعداد مشتری به هدف

=AND(B2>=1000000,C2>=10)

در این مثال، فروش باید حداقل یک میلیون و تعداد مشتری نیز حداقل 10 نفر باشد.

ترکیب تابع AND با IF

تابع AND معمولاً داخل تابع IF قرار می‌گیرد تا براساس برقرار بودن تمام شرط‌ها، یک نتیجه مشخص نمایش داده شود.

تعیین وضعیت قبولی

=IF(AND(B2>=10,C2>=10),"قبول","مردود")

بررسی اعتبار نمره

=IF(AND(B2>=0,B2<=20),"معتبر","نامعتبر")

محاسبه پاداش کارمند

اگر فروش کارمند در B2 و امتیاز رضایت مشتری در C2 باشد، پاداش فقط زمانی پرداخت می‌شود که هر دو شرط برقرار باشند:

=IF(AND(B2>=1000000,C2>=80),B2*5%,0)

بررسی تکمیل فرم

=IF(AND(A2<>"",B2<>"",C2<>""),"فرم کامل است","اطلاعات ناقص است")

بررسی تاریخ با تابع AND

تابع AND برای بررسی قرارگرفتن تاریخ در یک بازه بسیار کاربردی است.

بررسی تاریخ بین شروع و پایان

اگر تاریخ موردنظر در A2، تاریخ شروع در B2 و تاریخ پایان در C2 باشد:

=AND(A2>=B2,A2<=C2)

بررسی سررسید گذشته و پرداخت‌نشده

اگر تاریخ سررسید در B2 و وضعیت پرداخت در C2 باشد:

=AND(B2<TODAY(),C2<>"پرداخت شد")

نمایش وضعیت فاکتور معوق

=IF(AND(B2<TODAY(),C2<>"پرداخت شد"),"معوق","عادی")

تابع OR در اکسل چیست؟

تابع OR برای بررسی چند شرط استفاده می‌شود و زمانی TRUE برمی‌گرداند که حداقل یکی از شرط‌ها درست باشد.

این تابع فقط زمانی FALSE می‌شود که تمام شرط‌های آن نادرست باشند.

ساختار تابع OR

=OR(logical1,[logical2],...)

آرگومان logical1

اولین شرطی است که باید بررسی شود و واردکردن آن الزامی است.

آرگومان logical2

شرط‌ها یا عبارت‌های منطقی بعدی هستند که به‌صورت اختیاری بررسی می‌شوند.

مثال ساده تابع OR

=OR(A2<0,A2>100)

این فرمول زمانی TRUE است که مقدار A2 کمتر از صفر یا بیشتر از 100 باشد.

مثال‌های ساده تابع OR

بررسی نمره نامعتبر

=OR(B2<0,B2>20)

اگر نمره کمتر از صفر یا بیشتر از 20 باشد، نتیجه TRUE خواهد بود.

بررسی دو وضعیت قابل قبول

=OR(A2="تأیید شده",A2="در حال بررسی")

اگر وضعیت برابر یکی از دو عبارت باشد، نتیجه TRUE نمایش داده می‌شود.

بررسی شهر محل فعالیت

=OR(A2="تهران",A2="کرج",A2="قم")

این فرمول بررسی می‌کند که آیا مقدار A2 یکی از سه شهر مشخص‌شده است یا خیر.

بررسی رسیدن به یکی از هدف‌ها

اگر فروش در B2 و تعداد مشتریان جدید در C2 باشد:

=OR(B2>=1000000,C2>=20)

برای TRUE شدن نتیجه، رسیدن به یکی از دو هدف کافی است.

ترکیب تابع OR با IF

بررسی نمره نامعتبر

=IF(OR(B2<0,B2>20),"نمره نامعتبر","نمره معتبر")

تعیین سفارش فوری

اگر اولویت سفارش در B2 و تاریخ تحویل در C2 باشد:

=IF(OR(B2="فوری",C2<=TODAY()+2),"اولویت بالا","عادی")

محاسبه پاداش با دو مسیر

اگر کارمند با رسیدن به هدف فروش یا هدف جذب مشتری مشمول پاداش شود:

=IF(OR(B2>=1000000,C2>=20),"مشمول پاداش","بدون پاداش")

بررسی تعطیلات آخر هفته

اگر شماره روز هفته در B2 قرار داشته باشد:

=IF(OR(B2=6,B2=7),"تعطیل","روز کاری")

تابع NOT در اکسل چیست؟

تابع NOT نتیجه یک شرط منطقی را برعکس می‌کند. اگر نتیجه شرط TRUE باشد، NOT مقدار FALSE برمی‌گرداند و اگر شرط FALSE باشد، نتیجه تابع TRUE خواهد بود.

تابع NOT برخلاف AND، OR و XOR فقط یک آرگومان منطقی دریافت می‌کند.

ساختار تابع NOT

=NOT(logical)

آرگومان logical

شرط یا مقداری است که نتیجه آن باید برعکس شود. این آرگومان باید به TRUE یا FALSE ارزیابی شود.

مثال ساده تابع NOT

=NOT(A2>100)

این فرمول بررسی می‌کند که آیا مقدار A2 بیشتر از 100 نیست.

مثال‌های ساده تابع NOT

برعکس‌کردن مقدار TRUE

=NOT(TRUE)

نتیجه این فرمول FALSE است.

برعکس‌کردن مقدار FALSE

=NOT(FALSE)

نتیجه این فرمول TRUE است.

بررسی برابر نبودن دو مقدار

=NOT(A2=B2)

این فرمول در بیشتر موارد نتیجه‌ای مشابه عملگر نامساوی دارد:

=A2<>B2

بررسی لغو نشدن سفارش

=NOT(A2="لغو شده")

بررسی خالی نبودن سلول

=NOT(A2="")

ترکیب تابع NOT با IF

بررسی فعال بودن وضعیت

=IF(NOT(A2="غیرفعال"),"قابل استفاده","غیرفعال")

بررسی نابرابر بودن مبلغ‌ها

=IF(NOT(B2=C2),"مغایرت دارد","یکسان است")

بررسی تمام‌نشدن مهلت

=IF(NOT(B2<TODAY()),"مهلت باقی مانده","مهلت تمام شده")

ترکیب NOT با AND و OR

تابع NOT می‌تواند نتیجه یک تابع AND یا OR را نیز برعکس کند.

بررسی برقرار نبودن تمام شرط‌ها

=NOT(AND(B2>=10,C2>=10))

این فرمول زمانی TRUE می‌شود که حداقل یکی از دو نمره کمتر از 10 باشد.

بررسی برقرار نبودن هیچ‌کدام از شرط‌ها

=NOT(OR(A2="فوری",A2="مهم"))

این فرمول زمانی TRUE است که مقدار A2 نه «فوری» باشد و نه «مهم».

ترکیب با IF

=IF(NOT(OR(A2="فوری",A2="مهم")),"عادی","اولویت‌دار")

تابع XOR در اکسل چیست؟

تابع XOR مخفف Exclusive OR یا «یا انحصاری» است. این تابع برای بررسی شرط‌هایی استفاده می‌شود که نباید به‌صورت هم‌زمان نتیجه یکسانی داشته باشند.

اگر XOR دارای دو شرط باشد، زمانی TRUE برمی‌گرداند که فقط یکی از دو شرط درست باشد. اگر هر دو شرط TRUE یا هر دو FALSE باشند، نتیجه FALSE خواهد بود.

ساختار تابع XOR

=XOR(logical1,[logical2],...)

آرگومان logical1

اولین شرط منطقی است و واردکردن آن الزامی است.

آرگومان logical2

شرط‌ها یا مقادیر منطقی بعدی هستند که می‌توانند به‌صورت اختیاری وارد شوند.

مثال ساده تابع XOR

=XOR(A2="بله",B2="بله")

اگر فقط یکی از دو سلول برابر «بله» باشد، نتیجه TRUE خواهد بود.

مثال‌های ساده تابع XOR

یکی از دو شرط درست است

=XOR(TRUE,FALSE)

نتیجه این فرمول TRUE است.

هر دو شرط درست هستند

=XOR(TRUE,TRUE)

نتیجه این فرمول FALSE است.

هر دو شرط نادرست هستند

=XOR(FALSE,FALSE)

نتیجه این فرمول FALSE است.

انتخاب فقط یکی از دو روش تماس

فرض کنید کاربر باید فقط شماره تلفن یا ایمیل را وارد کند، نه هر دو را. ایمیل در A2 و شماره تلفن در B2 قرار دارد:

=XOR(A2<>"",B2<>"")

اگر فقط یکی از دو سلول پر باشد، نتیجه TRUE است. اگر هر دو سلول خالی یا هر دو پر باشند، نتیجه FALSE خواهد بود.

انتخاب فقط یکی از دو گزینه

=XOR(A2="حضوری",B2="آنلاین")

ترکیب تابع XOR با IF

اعتبارسنجی روش تماس

=IF(XOR(A2<>"",B2<>""),"اطلاعات معتبر است","فقط یکی از روش‌ها را وارد کنید")

انتخاب یکی از دو نوع تخفیف

اگر مشتری فقط بتواند از کد تخفیف یا تخفیف عضویت استفاده کند:

=IF(XOR(B2="کد تخفیف",C2="عضویت"),"تخفیف قابل اعمال است","انتخاب نامعتبر")

بررسی حضور در یکی از دو شیفت

=IF(XOR(B2="حاضر",C2="حاضر"),"ثبت معتبر","وضعیت را بررسی کنید")

رفتار XOR با بیشتر از دو شرط

در استفاده از XOR با بیش از دو شرط باید به یک نکته مهم توجه کرد. نتیجه تابع زمانی TRUE است که تعداد شرط‌های TRUE فرد باشد.

یک شرط TRUE

=XOR(TRUE,FALSE,FALSE)

نتیجه TRUE است؛ زیرا تعداد شرط‌های درست برابر یک است.

دو شرط TRUE

=XOR(TRUE,TRUE,FALSE)

نتیجه FALSE است؛ زیرا تعداد شرط‌های درست برابر دو و یک عدد زوج است.

سه شرط TRUE

=XOR(TRUE,TRUE,TRUE)

نتیجه TRUE است؛ زیرا تعداد شرط‌های درست برابر سه و یک عدد فرد است.

بنابراین اگر هدف شما بررسی «دقیقاً یکی از چند شرط» باشد، نباید بدون بررسی از XOR با بیش از دو شرط استفاده کنید.

بررسی دقیقاً یک شرط درست در چند سلول

اگر چند سلول دارای مقادیر TRUE و FALSE هستند و می‌خواهید بررسی کنید که دقیقاً یکی از آن‌ها TRUE است، می‌توانید تعداد TRUEها را بشمارید:

=COUNTIF(B2:D2,TRUE)=1

این روش برخلاف XOR، در صورتی TRUE می‌شود که دقیقاً یک مقدار TRUE در محدوده وجود داشته باشد.

تفاوت تابع AND و OR

تفاوت اصلی AND و OR در تعداد شرط‌هایی است که باید برقرار باشند.

• در AND تمام شرط‌ها باید TRUE باشند.
• در OR درست بودن یک شرط نیز کافی است.

مثال AND

=AND(B2>=10,C2>=10)

هر دو نمره باید حداقل 10 باشند.

مثال OR

=OR(B2>=10,C2>=10)

قبولی در یکی از دو درس نیز برای TRUE شدن نتیجه کافی است.

تفاوت تابع OR و XOR

OR و XOR در زمانی که فقط یکی از شرط‌ها درست باشد، هر دو نتیجه TRUE می‌دهند. تفاوت آن‌ها زمانی مشخص می‌شود که هر دو شرط درست باشند.

• اگر هر دو شرط TRUE باشند، OR نتیجه TRUE می‌دهد.
• اگر هر دو شرط TRUE باشند، XOR نتیجه FALSE می‌دهد.

تابع OR

=OR(TRUE,TRUE)

تابع XOR

=XOR(TRUE,TRUE)

OR برای «حداقل یکی» مناسب است، اما XOR برای «یکی از دو شرط، نه هردو» کاربرد دارد.

تفاوت تابع NOT با عملگر نامساوی

در بسیاری از فرمول‌های ساده، می‌توان به‌جای NOT از عملگر نامساوی استفاده کرد.

استفاده از NOT

=NOT(A2="لغو شده")

استفاده از نامساوی

=A2<>"لغو شده"

هر دو فرمول نتیجه مشابهی دارند. NOT زمانی مفیدتر است که بخواهید نتیجه یک شرط یا مجموعه‌ای از شرط‌های پیچیده را برعکس کنید.

ترکیب AND و OR در یک فرمول

در مسائل واقعی ممکن است بخشی از شرط‌ها باید هم‌زمان و بخشی دیگر به‌صورت جایگزین برقرار باشند. در این حالت می‌توان AND و OR را درون یکدیگر قرار داد.

پاداش براساس فروش و منطقه

فرض کنید کارمند در صورتی مشمول پاداش است که فروش او حداقل یک میلیون باشد یا در منطقه جنوب فعالیت کند و فروش او حداقل 800 هزار باشد.

=OR(B2>=1000000,AND(A2="جنوب",B2>=800000))

ترکیب با IF

=IF(OR(B2>=1000000,AND(A2="جنوب",B2>=800000)),"مشمول پاداش","بدون پاداش")

بررسی اعتبار نمره و وضعیت حضور

دانشجو زمانی مجاز است که نمره او بین صفر و 20 باشد و وضعیت حضور او «حاضر» یا «موجه» باشد:

=AND(B2>=0,B2<=20,OR(C2="حاضر",C2="موجه"))

ترکیب AND، OR و NOT

می‌توان سه تابع AND، OR و NOT را در یک فرمول ترکیب کرد تا شرط‌های پیچیده‌تری ایجاد شوند.

بررسی سفارش معتبر

سفارش زمانی معتبر است که مبلغ آن بیشتر از صفر باشد، وضعیت لغوشده نباشد و روش پرداخت یکی از گزینه‌های کارت یا نقدی باشد:

=AND(B2>0,NOT(C2="لغو شده"),OR(D2="کارت",D2="نقدی"))

ترکیب با IF

=IF(AND(B2>0,NOT(C2="لغو شده"),OR(D2="کارت",D2="نقدی")),"سفارش معتبر","سفارش نامعتبر")

کاربرد توابع منطقی برای مقایسه متن

بررسی دو وضعیت با OR

=OR(A2="فعال",A2="آزمایشی")

بررسی چند متن با AND

=AND(A2="تأیید شده",B2="پرداخت شد")

بررسی نبودن یک وضعیت

=NOT(A2="لغو شده")

بررسی فقط یکی از دو وضعیت

=XOR(A2="حضوری",B2="آنلاین")

متن ثابت در فرمول‌های اکسل باید داخل علامت نقل‌قول دوتایی قرار بگیرد.

کاربرد توابع منطقی برای بررسی سلول‌های خالی

بررسی پر بودن تمام سلول‌ها

=AND(A2<>"",B2<>"",C2<>"")

بررسی خالی بودن حداقل یک سلول

=OR(A2="",B2="",C2="")

بررسی خالی نبودن یک سلول

=NOT(A2="")

بررسی پر بودن فقط یکی از دو سلول

=XOR(A2<>"",B2<>"")

استفاده از توابع منطقی با تابع ISBLANK

تابع ISBLANK بررسی می‌کند که آیا یک سلول واقعاً خالی است یا خیر.

خالی بودن تمام سلول‌ها

=AND(ISBLANK(A2),ISBLANK(B2))

خالی بودن حداقل یک سلول

=OR(ISBLANK(A2),ISBLANK(B2))

خالی نبودن سلول

=NOT(ISBLANK(A2))

سلولی که دارای فرمول است، حتی اگر خروجی آن خالی به نظر برسد، برای ISBLANK معمولاً یک سلول واقعاً خالی محسوب نمی‌شود.

استفاده از توابع منطقی برای بررسی نوع داده

توابع منطقی را می‌توان با توابع IS برای بررسی نوع داده ترکیب کرد.

بررسی عددی بودن دو سلول

=AND(ISNUMBER(A2),ISNUMBER(B2))

بررسی عدد یا تاریخ بودن مقدار

از آنجا که تاریخ در اکسل به‌صورت عدد ذخیره می‌شود، ISNUMBER برای تاریخ واقعی نیز TRUE برمی‌گرداند.

=ISNUMBER(A2)

بررسی متن بودن حداقل یک مقدار

=OR(ISTEXT(A2),ISTEXT(B2))

بررسی خطا نبودن نتیجه

=NOT(ISERROR(A2))

استفاده از توابع منطقی در قالب‌بندی شرطی

در Conditional Formatting می‌توان از توابع منطقی برای برجسته‌کردن سلول‌ها یا ردیف‌هایی استفاده کرد که شرایط مشخصی دارند.

برجسته‌کردن نمره‌های معتبر

=AND($B2>=0,$B2<=20)

برجسته‌کردن نمره‌های نامعتبر

=OR($B2<0,$B2>20)

برجسته‌کردن سفارش‌های لغونشده

=NOT($C2="لغو شده")

برجسته‌کردن فاکتورهای معوق

=AND($B2<TODAY(),$C2<>"پرداخت شد")

برجسته‌کردن ردیف‌های ناقص

=OR($A2="",$B2="",$C2="")

استفاده از توابع منطقی در Data Validation

با استفاده از Data Validation می‌توان ورود اطلاعات را به مقادیری محدود کرد که شرط‌های منطقی موردنظر را رعایت می‌کنند.

محدودکردن نمره بین صفر و 20

=AND(ISNUMBER(B2),B2>=0,B2<=20)

اجباری‌کردن ورود حداقل یکی از دو مقدار

=OR(A2<>"",B2<>"")

مجازبودن فقط یکی از دو روش تماس

=XOR(A2<>"",B2<>"")

جلوگیری از ورود عبارت لغو شده

=NOT(A2="لغو شده")

استفاده از توابع منطقی با FILTER

در تابع FILTER معمولاً باید شرط‌ها برای تک‌تک ردیف‌ها محاسبه شوند. در این حالت استفاده مستقیم از AND و OR ممکن است کل آرایه را به یک نتیجه واحد تبدیل کند.

برای ایجاد منطق AND در آرایه‌ها معمولاً شرط‌ها در یکدیگر ضرب می‌شوند:

=FILTER(A2:D100,(C2:C100>=1000000)*(D2:D100="فعال"),"موردی یافت نشد")

برای ایجاد منطق OR در آرایه‌ها می‌توان شرط‌ها را با یکدیگر جمع کرد:

=FILTER(A2:D100,(C2:C100>=1000000)+(D2:D100="فوری"),"موردی یافت نشد")

در این فرمول‌ها، ضرب نقش AND و جمع نقش OR را برای هر ردیف ایفا می‌کند.

استفاده از SUMPRODUCT برای شمارش شرط‌ها

شمارش ردیف‌هایی که تمام شرط‌ها را دارند

=SUMPRODUCT((B2:B100>=10)*(C2:C100="حاضر"))

شمارش ردیف‌هایی که حداقل یکی از شرط‌ها را دارند

=SUMPRODUCT(--(((B2:B100="تهران")+(B2:B100="کرج"))>0))

شمارش ردیف‌هایی که دقیقاً یکی از دو شرط را دارند

=SUMPRODUCT(--(((B2:B100>=1000000)+(C2:C100>=20))=1))

مثال‌های کاربردی و واقعی توابع منطقی

بررسی شرایط دریافت وام

فرض کنید سن متقاضی در B2، درآمد ماهانه در C2 و وضعیت بدهی در D2 قرار دارد. متقاضی باید حداقل 18 سال داشته باشد، درآمد او بیشتر از مقدار تعیین‌شده باشد و بدهی معوق نداشته باشد.

=AND(B2>=18,C2>=20000000,D2="ندارد")

نمایش نتیجه دریافت وام

=IF(AND(B2>=18,C2>=20000000,D2="ندارد"),"واجد شرایط","فاقد شرایط")

بررسی شرایط تخفیف

مشتری در صورتی تخفیف می‌گیرد که عضو باشگاه مشتریان باشد یا مبلغ خرید او بیشتر از یک میلیون باشد.

=OR(B2="عضو",C2>=1000000)

محاسبه تخفیف

=IF(OR(B2="عضو",C2>=1000000),C2*10%,0)

کنترل موجودی انبار

اگر موجودی کمتر یا مساوی نقطه سفارش باشد و کالا غیرفعال نشده باشد، باید سفارش جدید ثبت شود.

=AND(B2<=C2,NOT(D2="غیرفعال"))

نمایش هشدار سفارش

=IF(AND(B2<=C2,NOT(D2="غیرفعال")),"نیاز به سفارش","بدون نیاز")

بررسی تأخیر کارمند

کارمند زمانی دارای تأخیر است که ساعت ورود بعد از 9 باشد و وضعیت مرخصی او «بله» نباشد.

=AND(B2>TIME(9,0,0),C2<>"بله")

بررسی اعتبار سفارش اینترنتی

سفارش زمانی معتبر است که مبلغ بیشتر از صفر، آدرس تکمیل‌شده و یکی از روش‌های پرداخت انتخاب شده باشد.

=AND(B2>0,C2<>"",OR(D2="آنلاین",D2="پرداخت در محل"))

انتخاب یکی از دو روش ارسال

=XOR(B2="پست",C2="پیک")

بررسی فرم دارای فقط یک روش تماس

=IF(XOR(B2<>"",C2<>""),"فرم معتبر","فقط ایمیل یا تلفن را وارد کنید")

خطاهای رایج در توابع منطقی و روش رفع آن‌ها

1. اشتباه‌گرفتن منطق AND و OR

یکی از رایج‌ترین خطاها استفاده از AND در شرایطی است که درست بودن یکی از شرط‌ها کافی است یا استفاده از OR در شرایطی که تمام شرط‌ها باید برقرار باشند.

اگر تمام شرط‌ها لازم هستند:

=AND(B2>=10,C2>=10)

اگر برقرار بودن یکی از شرط‌ها کافی است:

=OR(B2>=10,C2>=10)

2. استفاده اشتباه از XOR برای بیش از دو شرط

XOR با بیش از دو شرط زمانی TRUE می‌شود که تعداد شرط‌های TRUE فرد باشد. بنابراین برای بررسی دقیقاً یک شرط درست، شمارش TRUEها مطمئن‌تر است.

=COUNTIF(B2:D2,TRUE)=1

3. قرارندادن متن داخل علامت نقل‌قول

متن ثابت باید داخل علامت نقل‌قول دوتایی قرار بگیرد.

=OR(A2="فعال",A2="آزمایشی")

4. فراموش‌کردن پرانتز پایانی

در فرمول‌های تو در تو، هر تابع باید پرانتز پایانی مخصوص خود را داشته باشد.

=IF(AND(B2>=10,C2>=10),"قبول","مردود")

5. قرار دادن نتیجه IF داخل تابع AND

شرط‌ها باید داخل AND قرار بگیرند و سپس نتیجه AND به‌عنوان شرط IF استفاده شود.

=IF(AND(B2>=10,C2>=10),"قبول","مردود")

6. استفاده از AND برای فیلتر ردیف‌به‌ردیف

تابع AND معمولاً چند شرط یا یک آرایه را به یک نتیجه واحد تبدیل می‌کند. در FILTER برای بررسی ردیف‌به‌ردیف بهتر است از ضرب شرط‌ها استفاده شود.

=FILTER(A2:D100,(B2:B100>=10)*(C2:C100="حاضر"),"موردی یافت نشد")

7. اشتباه در بررسی سلول‌های خالی

سلول واقعاً خالی با سلولی که فرمول آن خروجی خالی دارد همیشه رفتار یکسانی ندارد.

بررسی ظاهر خالی:

=A2=""

بررسی سلول واقعاً خالی:

=ISBLANK(A2)

8. استفاده بیش‌ازحد از NOT

گاهی یک عملگر مقایسه‌ای مستقیم، فرمول را ساده‌تر و خواناتر می‌کند.

فرمول پیچیده‌تر:

=NOT(A2=0)

فرمول ساده‌تر:

=A2<>0

9. رعایت‌نکردن مقدار مرزی

باید مشخص کنید مقدار مرزی مانند نمره 10 در شرط پذیرفته می‌شود یا خیر.

بیشتر از 10:

=B2>10

برابر یا بیشتر از 10:

=B2>=10

10. ذخیره‌شدن عدد به‌صورت متن

اگر عدد به‌صورت متن ذخیره شده باشد، مقایسه عددی ممکن است نتیجه اشتباه ایجاد کند. نوع داده سلول‌ها را بررسی کنید.

=AND(ISNUMBER(B2),B2>=0,B2<=20)

11. پیچیده‌شدن بیش‌ازحد فرمول‌های تو در تو

ترکیب تعداد زیادی AND، OR و NOT می‌تواند خواندن و نگهداری فرمول را دشوار کند. در این شرایط شرط‌ها را در ستون‌های کمکی محاسبه کنید یا از توابع LET و IFS کمک بگیرید.

12. ثابت‌نکردن سلول معیار

اگر حداقل نمره یا هدف فروش در یک سلول ثابت قرار دارد، هنگام کپی فرمول باید آدرس آن مطلق شود.

=AND(B2>=$F$1,C2>=$F$2)

نکات حرفه‌ای و ترفندهای مهم

• قبل از نوشتن فرمول مشخص کنید تمام شرط‌ها لازم هستند یا فقط یکی از آن‌ها کافی است.
• برای برقرار بودن تمام شرایط از AND استفاده کنید.
• برای برقرار بودن حداقل یک شرط از OR استفاده کنید.
• برای برعکس‌کردن نتیجه یک شرط یا مجموعه شرط‌ها از NOT استفاده کنید.
• برای بررسی یکی از دو شرط، نه هر دو، از XOR استفاده کنید.
• در XOR با بیش از دو شرط، تعداد TRUEهای فرد باعث نتیجه TRUE می‌شود.
• برای بررسی دقیقاً یک TRUE در چند سلول، از شمارش مقادیر TRUE استفاده کنید.
• شرط‌های متنی را همیشه داخل علامت نقل‌قول دوتایی قرار دهید.
• برای کنترل مقادیر مرزی از عملگرهای بزرگ‌تر یا مساوی و کوچک‌تر یا مساوی استفاده کنید.
• برای معیارهای ثابت از آدرس‌دهی مطلق استفاده کنید.
• در فرمول‌های پیچیده، با تورفتگی ذهنی و دسته‌بندی شرط‌ها ساختار را ساده نگه دارید.
• هر بخش از فرمول پیچیده را ابتدا جداگانه آزمایش کنید.
• در FILTER برای منطق ردیف‌به‌ردیف از ضرب و جمع شرط‌ها استفاده کنید.
• برای اعتبارسنجی اطلاعات، توابع منطقی را با ISNUMBER، ISTEXT و ISBLANK ترکیب کنید.
• برای نمایش پیام یا انجام محاسبه براساس نتیجه، توابع منطقی را داخل IF قرار دهید.
• برای شرط‌های بسیار پیچیده از ستون کمکی یا تابع LET استفاده کنید.

استفاده از آدرس‌دهی مطلق در توابع منطقی

اگر مقدار معیار در یک سلول ثابت قرار دارد، باید آدرس آن را هنگام کپی فرمول ثابت نگه دارید.

فرض کنید حداقل نمره درس اول در F1 و حداقل نمره درس دوم در F2 قرار دارد:

=AND(B2>=$F$1,C2>=$F$2)

ترکیب با IF

=IF(AND(B2>=$F$1,C2>=$F$2),"قبول","مردود")

بررسی یکی از دو هدف ثابت

=OR(B2>=$F$1,C2>=$F$2)

استفاده از Named Range در توابع منطقی

برای افزایش خوانایی فرمول‌ها می‌توان برای سلول‌های معیار نام مشخص تعریف کرد.

اگر سلول حداقل نمره با نام MinimumScore تعریف شده باشد:

=AND(B2>=MinimumScore,C2>=MinimumScore)

اگر هدف فروش با نام SalesTarget تعریف شده باشد:

=OR(B2>=SalesTarget,C2>=20)

محدودیت تعداد شرط‌ها در توابع منطقی

توابع AND و OR می‌توانند تعداد زیادی شرط منطقی دریافت کنند، اما استفاده از شرط‌های بسیار زیاد در یک فرمول باعث کاهش خوانایی و دشوارشدن عیب‌یابی می‌شود.

تابع NOT فقط یک شرط یا عبارت منطقی دریافت می‌کند. تابع XOR نیز می‌تواند چند شرط را بررسی کند، اما باید رفتار تعداد فرد و زوج شرط‌های TRUE را در نظر بگیرید.

در فرمول‌های پیچیده بهتر است شرط‌ها را به چند مرحله تقسیم کرده یا از ستون‌های کمکی استفاده کنید.

تمرین‌های پیشنهادی توابع منطقی

تمرین اول: بررسی نمره معتبر با AND

نمره‌ای را در سلول B2 وارد کنید و بررسی کنید که بین صفر و 20 باشد.

=AND(B2>=0,B2<=20)

تمرین دوم: بررسی نمره نامعتبر با OR

=OR(B2<0,B2>20)

تمرین سوم: بررسی لغو نشدن سفارش با NOT

=NOT(B2="لغو شده")

تمرین چهارم: انتخاب فقط یک روش تماس با XOR

=XOR(B2<>"",C2<>"")

تمرین پنجم: تعیین قبولی در دو درس

=IF(AND(B2>=10,C2>=10),"قبول","مردود")

تمرین ششم: تعیین پاداش با دو مسیر

=IF(OR(B2>=1000000,C2>=20),"مشمول پاداش","بدون پاداش")

تمرین هفتم: شناسایی فاکتور معوق

=IF(AND(B2<TODAY(),C2<>"پرداخت شد"),"معوق","عادی")

تمرین هشتم: اعتبارسنجی فرم

=IF(AND(A2<>"",B2<>"",C2<>""),"کامل","ناقص")

تمرین نهم: انتخاب دقیقاً یک گزینه از سه گزینه

=COUNTIF(B2:D2,TRUE)=1

تمرین دهم: ترکیب AND و OR

=AND(B2>=18,OR(C2="شاغل",D2>=20000000))

سازگاری با نسخه‌های مختلف اکسل

توابع AND، OR و NOT از توابع قدیمی و پایه اکسل هستند و در نسخه‌های رایج Microsoft Excel قابل استفاده‌اند.

تابع XOR از Excel 2013 به بعد در دسترس قرار گرفته است. اگر فایل در نسخه‌ای قدیمی‌تر باز شود، ممکن است تابع XOR شناخته نشود و پیشوند یا خطای مربوط به تابع پشتیبانی‌نشده نمایش داده شود.

این توابع در نسخه‌های جدید Excel برای ویندوز، مک، وب و Microsoft 365 پشتیبانی می‌شوند. جداکننده آرگومان‌ها ممکن است با توجه به تنظیمات منطقه‌ای سیستم و زبان Excel به‌صورت ویرگول یا نقطه‌ویرگول نمایش داده شود.

سؤالات پرتکرار درباره توابع منطقی در اکسل

تابع AND در اکسل چه کاری انجام می‌دهد؟

تابع AND فقط زمانی TRUE برمی‌گرداند که تمام شرط‌های واردشده درست باشند.

=AND(B2>=10,C2>=10)

تابع OR چه تفاوتی با AND دارد؟

در AND تمام شرط‌ها باید درست باشند، اما در OR درست بودن حداقل یکی از شرط‌ها کافی است.

=OR(B2>=10,C2>=10)

تابع NOT چه کاری انجام می‌دهد؟

تابع NOT نتیجه شرط را برعکس می‌کند. TRUE را به FALSE و FALSE را به TRUE تبدیل می‌کند.

=NOT(A2="لغو شده")

تابع XOR چه کاربردی دارد؟

برای دو شرط، XOR زمانی TRUE می‌شود که فقط یکی از آن‌ها درست باشد و هر دو به‌صورت هم‌زمان نتیجه TRUE نداشته باشند.

=XOR(A2<>"",B2<>"")

تفاوت OR و XOR چیست؟

اگر هر دو شرط درست باشند، OR نتیجه TRUE و XOR نتیجه FALSE برمی‌گرداند.

چگونه بررسی کنیم یک عدد بین دو مقدار است؟

=AND(A2>=10,A2<=20)

چگونه بررسی کنیم عدد خارج از یک بازه است؟

=OR(A2<10,A2>20)

چگونه نتیجه توابع منطقی را به متن تبدیل کنیم؟

می‌توانید تابع منطقی را داخل IF قرار دهید:

=IF(AND(B2>=10,C2>=10),"قبول","مردود")

چگونه بررسی کنیم تمام سلول‌ها پر هستند؟

=AND(A2<>"",B2<>"",C2<>"")

چگونه بررسی کنیم حداقل یک سلول خالی است؟

=OR(A2="",B2="",C2="")

چگونه فقط یکی از دو سلول پر باشد؟

=XOR(A2<>"",B2<>"")

آیا XOR با سه شرط به معنی دقیقاً یک شرط درست است؟

خیر. با چند شرط، XOR زمانی TRUE می‌شود که تعداد شرط‌های درست فرد باشد. سه شرط TRUE نیز نتیجه TRUE ایجاد می‌کنند.

برای بررسی دقیقاً یک TRUE در چند سلول چه کنیم؟

=COUNTIF(B2:D2,TRUE)=1

چرا نتیجه تابع AND همیشه FALSE است؟

احتمالاً حداقل یکی از شرط‌ها درست نیست، نوع داده سلول با شرط هماهنگ نیست یا عدد به‌صورت متن ذخیره شده است. هر شرط را جداگانه در یک سلول آزمایش کنید.

چرا تابع OR همیشه TRUE می‌شود؟

ممکن است یکی از شرط‌ها بیش از حد عمومی باشد. برای مثال، شرطی مانند کمتر از 100 یا بیشتر از صفر برای بسیاری از مقادیر برقرار است. هر شرط را جداگانه بررسی کنید.

جمع‌بندی آموزش توابع منطقی در اکسل

توابع منطقی AND، OR، NOT و XOR ابزارهای اصلی ساخت شرط‌های چندگانه در Excel هستند. این توابع به شما کمک می‌کنند چند وضعیت را هم‌زمان بررسی کرده و براساس نتیجه آن‌ها تصمیم‌گیری کنید.

• AND زمانی TRUE است که تمام شرط‌ها درست باشند.
• OR زمانی TRUE است که حداقل یکی از شرط‌ها درست باشد.
• NOT نتیجه یک شرط را برعکس می‌کند.
• XOR برای دو شرط زمانی TRUE است که فقط یکی از آن‌ها درست باشد.
• در XOR با چند شرط، فرد بودن تعداد TRUEها باعث نتیجه TRUE می‌شود.
• توابع منطقی معمولاً همراه با IF برای نمایش متن، عدد یا انجام محاسبه استفاده می‌شوند.
• ترکیب AND، OR و NOT امکان ساخت شرط‌های پیچیده را فراهم می‌کند.
• توابع منطقی در قالب‌بندی شرطی، اعتبارسنجی داده و تحلیل اطلاعات نیز کاربرد دارند.

پیشنهاد می‌شود پس از یادگیری این توابع، آموزش تابع IF، تابع IFS، توابع COUNTIF و SUMIF، قالب‌بندی شرطی و تابع FILTER را دنبال کنید. ترکیب این مباحث به شما کمک می‌کند فرمول‌های شرطی حرفه‌ای و قابل‌اعتماد در اکسل ایجاد کنید.

آنچه در ویدیو گفته ام

اما در کنار این عملگرهای مقایسه‌ای که ما اینجا داریم، یک‌سری توابع دیگر هم داریم به نام‌های AND، OR، NOT و XOR که این‌ها در کنار هم می‌توانند جذابیت فرمول‌نویسی ما یا ایجاد شرط را افزایش دهند. وقتی از تابع AND استفاده می‌کنیم، در اکسل به این صورت است که مثل فارسی می‌گوییم: اگر این اتفاق بیفتد و این اتفاق هم بیفتد، من این کار را می‌کنم؛ شبیه همان است. یعنی می‌گویم مساوی. چطور شروع می‌کنم؟ اول AND را می‌نویسم و پرانتز را باز می‌کنم. وقتی پرانتز را باز می‌کنم، اگر اینجا دقت کنید، نوشته Logical1؛ یعنی می‌گوید شرط اولت را وارد کن. شرط اول را خیلی ساده می‌نویسم؛ مثلاً می‌گویم آیا بزرگ‌تر از است؟ وقتی روی کیبورد ویرگول را بزنم، از Logical1 می‌رود روی Logical2؛ یعنی می‌گوید شرط دومی هم داری و می‌خواهی من برایت بررسی کنم؟ چون ما AND را می‌نویسیم تا چند شرط را با هم بررسی کنیم و وقتی تمام شرط‌ها TRUE باشند، به ما پاسخ TRUE می‌دهد؛ ولی اگر حتی یکی از آن‌ها TRUE نباشد، پاسخ FALSE می‌دهد. یعنی الان بزرگ‌تر از است؛ جوابم درست است. اینجا هم یک شرط دیگر می‌گذارم. دستی می‌نویسم: بزرگ‌تر است از ۱۱. چه اتفاقی می‌افتد و چه عملیاتی انجام می‌دهد؟ می‌گوید ۲۵؛ بگذارید این را دستی بنویسم، ۲۰، که اذیت نشویم. می‌گوید بزرگ‌تر از است؛ بله، TRUE است. بزرگ‌تر از است؟ خیر، FALSE است. هر دو شرط باید TRUE باشند تا پاسخ TRUE باشد، ولی الان چون یکی از شرط‌هایم برقرار نیست، به من FALSE می‌دهد. پس یعنی چه؟ یعنی اگر شرط اول TRUE باشد و شرط دوم هم TRUE باشد، پاسخ TRUE می‌شود. در غیر این صورت، اگر اولی TRUE باشد و دومی FALSE باشد، پاسخ من FALSE می‌شود. اگر اولی FALSE باشد و دومی TRUE باشد، دوباره پاسخ من FALSE می‌شود و اگر اولی FALSE باشد و دومی هم FALSE باشد، پاسخ من FALSE می‌شود. پس زمانی که از AND استفاده می‌کنیم، وقتی همه شرط‌های من برقرار باشند، نتیجه درست است. مثل این می‌ماند که من الان بگویم اگر پشت میزم حضور داشته باشم و برق هم باشد، می‌توانم تدریس کنم. اگر یکی از این شرط‌ها برقرار نباشد، نمی‌توانم تدریس کنم. اگر برق نباشد، کامپیوترم اصلاً روشن نمی‌شود که بتوانم به شما تدریس کنم. اگر خودم هم نباشم که نمی‌توانم؛ اگر هر دو هم نباشند، دیگر اصلاً نمی‌توانم. پس زمانی که برق باشد، من هم باشم و هر دو شرط کامل برقرار باشند، این شرط TRUE می‌شود و من می‌توانم از آن استفاده کنم. حالا اینجا می‌گویم بزرگ‌تر از است. دو شرط برقرارند و به‌جای بزرگ‌تر از ۲۰، می‌نویسم بزرگ‌تر از ۱۰. حالا هر دو شرط برقرارند و پاسخ من TRUE می‌شود. در حالت بعدی از تابع OR استفاده می‌کنیم. دقیقاً مثل فارسی که می‌توانیم کلمه «یا» را جایگزین آن کنیم؛ می‌گوید اگر یکی از شرط‌ها برقرار باشد، کافی است. مثلاً از OR استفاده می‌کنم و مثال می‌زنم. پرانتز را باز می‌کنم. شرط اول: بزرگ‌تر از و شرط دوم: بزرگ‌تر از ۲۰. در این حالت یکی از شرط‌ها برقرار است؛ بزرگ‌تر از است، اما بزرگ‌تر از نیست. ولی چون از OR استفاده کرده‌ایم، اگر یکی از شرط‌ها برقرار باشد، نتیجه درست است و وقتی اینجا Enter را بزنم، پاسخ من TRUE می‌شود. حالا می‌خواهم این جدول را شبیه جدول قبلی تنظیم کنم؛ بالای آن می‌نویسم AND و اینجا می‌نویسم OR تا همین حالت را با OR برایتان مثال بزنم. این جدول را اینجا کپی و پیست می‌کنیم. اگر هر دو شرط TRUE باشند، پاسخ TRUE است. اگر یکی از شرط‌ها هم TRUE باشد، باز هم پاسخ من TRUE می‌شود. اگر اولی FALSE و دومی TRUE باشد، پاسخ من TRUE است و تنها زمانی پاسخ این گزاره FALSE خواهد بود که هر دو گزینه FALSE باشند. در این حالت پاسخ FALSE را خواهیم داشت. تابع بعدی NOT است که می‌گوید شرطت هرچه بود، من نتیجه‌اش را برعکس می‌کنم. حالا NOT خیلی جالب می‌شود. پرانتز را باز می‌کنم: بزرگ‌تر از ۱۰. عدد بزرگ‌تر از است؛ یعنی اگر منطقی حساب کنیم، پاسخ TRUE می‌شود، اما چون از NOT استفاده کرده‌ام، پاسخ FALSE می‌شود؛ یعنی نتیجه را برعکس می‌کند. ببینید، من داخل این توابع از شرط‌های بسیار ساده و پیش‌پا افتاده استفاده می‌کنم، به‌خاطر اینکه یک روند آموزشی داریم و بعدها داخل این‌ها فرمول‌ها و مواردی را قرار می‌دهیم که باید اکسل برایمان محاسبه کند. چون در این قسمت فقط تابع را آموزش می‌دهیم، مثال‌های من هم بسیار ساده و پیش‌پا افتاده هستند. در بخش بعدی، تابع XOR می‌گوید اگر نتایج شرط‌ها یکسان باشند، خروجی FALSE و در غیر این صورت TRUE خواهد بود. این یعنی چه؟ یعنی اگر اینجا برایتان تابع XOR را بنویسم و این جدول را دوباره کپی و پیست کنم، می‌گوید زمانی که نتایج یکسان هستند، یعنی هر دو TRUE هستند، پاسخ من می‌شود چه؟ FALSE. اگر یکی TRUE و یکی FALSE باشد، پاسخ TRUE است. اگر یکی FALSE و دیگری TRUE باشد، پاسخ TRUE است و اگر هر دو FALSE باشند، پاسخ من FALSE می‌شود. پس اگر اینجا بنویسم مساوی، XOR، پرانتز باز: آیا بزرگ‌تر از است و بزرگ‌تر از است؟ الان هر دو TRUE هستند، اما چون از XOR استفاده کرده‌ام، پاسخ من FALSE می‌شود؛ یعنی TRUE و TRUE برابر FALSE می‌شود. اگر هر دو هم FALSE باشند، یعنی بزرگ‌تر از نیست و هم بزرگ‌تر از نیست، باز هم پاسخ من FALSE است. اما اگر یکی از این‌ها را تغییر بدهم و بنویسم بزرگ‌تر از که درست است، حالا یکی FALSE و دیگری TRUE است و پاسخ من TRUE می‌شود. از این‌ها می‌توانم استفاده کنم. باز هم می‌توانم بگویم در درصد موارد از AND و OR استفاده می‌کنیم و NOT و XOR بسیار به‌ندرت استفاده می‌شوند؛ فقط در پروژه‌ها یا فرمول‌نویسی‌های بسیار خاص از آن‌ها استفاده می‌کنیم. نکته آخر اینکه من هرکدام از مثال‌ها را با دو شرط زدم، ولی محدود به دو شرط نیستیم؛ می‌توانیم شرط قرار دهیم. یعنی اینجا می‌توانیم به تعداد موردنیازمان شرط اضافه کنیم و هرچقدر هم که نیاز داشته باشیم، می‌توانیم این کار را انجام دهیم. معمولاً تا شرط را قبول می‌کند. الان وقتی این ویرگول آخر را زدیم، رفت روی شرط چهارم. همین‌طور می‌توانم به شرط پنجم و ششم و هفتم و هشتم بروم و تعداد شرط‌های بسیار زیادی را بررسی کنم. البته هرچه تعداد شرط‌ها بیشتر شود، کار خودمان هم کمی سخت‌تر خواهد شد.