عملگرهای مقایسه ای در اکسل، آموزش TRUE و FALSE از پایه

فهرست مطالب و زمان بندی ویدیو

00:00 مفهوم مقایسه و شرط در اکسل
00:19 نتیجه شرط با TRUE و FALSE
01:15 معرفی عملگرهای مقایسه‌ای در اکسل
01:29 مثال مقایسه نمره‌های ۱۵ و ۲۰
01:35 تفاوت علامت مساوی فرمول و عملگر مساوی
01:47 عملگر مساوی در اکسل
02:38 عملگر نامساوی در اکسل
03:07 عملگر بزرگ‌تر در اکسل
03:18 عملگر بزرگ‌تر یا مساوی در اکسل
03:50 عملگر کوچک‌تر در اکسل
03:58 عملگر کوچک‌تر یا مساوی در اکسل

عملگرهای مقایسه‌ای در اکسل برای مقایسه اعداد، متن‌ها، تاریخ‌ها و مقادیر سلول‌ها استفاده می‌شوند. با کمک این عملگرها می‌توان بررسی کرد که آیا دو مقدار با یکدیگر برابر هستند، یک عدد از عدد دیگر بزرگ‌تر است، تاریخی از موعد مشخص گذشته یا مقدار یک سلول در محدوده موردنظر قرار دارد.

نتیجه یک مقایسه در Microsoft Excel معمولاً یکی از دو مقدار منطقی TRUE یا FALSE است. این نتیجه می‌تواند به‌تنهایی نمایش داده شود یا در توابعی مانند IF، AND، OR، COUNTIF، SUMIF، FILTER و XLOOKUP مورد استفاده قرار بگیرد.

در این آموزش جامع، تمام عملگرهای مقایسه‌ای اکسل، روش استفاده از آن‌ها در فرمول‌ها، مقایسه عدد و متن و تاریخ، ترکیب با توابع شرطی، مثال‌های واقعی، خطاهای رایج و نکات حرفه‌ای را مرحله‌به‌مرحله بررسی می‌کنیم.

عملگرهای مقایسه‌ای در اکسل چیست؟

عملگر مقایسه‌ای یا Comparison Operator علامتی است که رابطه بین دو مقدار را بررسی می‌کند. این دو مقدار می‌توانند عدد، متن، تاریخ، زمان، نتیجه یک تابع یا محتوای دو سلول باشند.

برای مثال، فرمول زیر بررسی می‌کند که آیا مقدار سلول A2 از مقدار سلول B2 بزرگ‌تر است یا خیر:

=A2>B2

اگر مقدار A2 بزرگ‌تر از B2 باشد، نتیجه TRUE خواهد بود. در غیر این صورت، اکسل مقدار FALSE را نمایش می‌دهد.

عملگرهای مقایسه‌ای پایه بسیاری از فرمول‌های شرطی هستند. بدون شناخت این عملگرها، استفاده حرفه‌ای از توابعی مانند IF، COUNTIF، SUMIF، AND و OR دشوار خواهد بود.

انواع عملگرهای مقایسه‌ای در اکسل

اکسل از شش عملگر اصلی برای مقایسه مقادیر استفاده می‌کند:

• مساوی برای بررسی برابر بودن دو مقدار
• نامساوی برای بررسی متفاوت بودن دو مقدار
• بزرگ‌تر از
• کوچک‌تر از
• بزرگ‌تر یا مساوی
• کوچک‌تر یا مساوی

عملگر مساوی

عملگر مساوی بررسی می‌کند که آیا دو مقدار کاملاً برابر هستند یا خیر.

=A2=B2

عملگر نامساوی

عملگر نامساوی بررسی می‌کند که آیا دو مقدار با یکدیگر تفاوت دارند یا خیر.

=A2<>B2

عملگر بزرگ‌تر از

این عملگر بررسی می‌کند که آیا مقدار سمت چپ از مقدار سمت راست بزرگ‌تر است.

=A2>B2

عملگر کوچک‌تر از

این عملگر بررسی می‌کند که آیا مقدار سمت چپ از مقدار سمت راست کوچک‌تر است.

=A2<B2

عملگر بزرگ‌تر یا مساوی

این عملگر زمانی TRUE برمی‌گرداند که مقدار سمت چپ بزرگ‌تر یا برابر با مقدار سمت راست باشد.

=A2>=B2

عملگر کوچک‌تر یا مساوی

این عملگر زمانی TRUE برمی‌گرداند که مقدار سمت چپ کوچک‌تر یا برابر با مقدار سمت راست باشد.

=A2<=B2

نتیجه TRUE و FALSE در اکسل چیست؟

هنگامی که یک مقایسه در اکسل انجام می‌شود، نتیجه معمولاً TRUE یا FALSE است. این دو مقدار به‌ترتیب نشان‌دهنده درست یا نادرست بودن شرط هستند.

برای مثال، اگر مقدار A2 برابر 20 و مقدار B2 برابر 10 باشد، فرمول زیر نتیجه TRUE خواهد داشت:

=A2>B2

اما فرمول زیر نتیجه FALSE خواهد داشت:

=A2<B2

مقادیر TRUE و FALSE فقط متن معمولی نیستند؛ بلکه مقادیر منطقی یا Boolean محسوب می‌شوند و می‌توان از آن‌ها در توابع شرطی و محاسبات پیشرفته استفاده کرد.

تفاوت علامت مساوی شروع فرمول و عملگر مساوی

تمام فرمول‌های اکسل با علامت مساوی شروع می‌شوند. اگر در ادامه همان فرمول یک علامت مساوی دیگر قرار بگیرد، علامت دوم برای مقایسه دو مقدار استفاده می‌شود.

در فرمول زیر، علامت مساوی اول شروع فرمول و علامت مساوی دوم عملگر مقایسه‌ای است:

=A2=B2

این فرمول بررسی می‌کند که آیا مقدار سلول A2 با مقدار سلول B2 برابر است یا خیر.

عملگر مساوی در اکسل

عملگر مساوی یکی از پرکاربردترین عملگرهای مقایسه‌ای است. از این عملگر برای بررسی برابر بودن اعداد، متن‌ها، تاریخ‌ها یا نتیجه محاسبات استفاده می‌شود.

مقایسه دو عدد

=10=10

نتیجه این فرمول TRUE است.

=10=20

نتیجه این فرمول FALSE است.

مقایسه دو سلول

=A2=B2

اگر مقدار دو سلول یکسان باشد، نتیجه TRUE نمایش داده می‌شود.

مقایسه مقدار سلول با عدد ثابت

=A2=100

این فرمول بررسی می‌کند که آیا مقدار سلول A2 دقیقاً برابر با 100 است یا خیر.

مقایسه مقدار سلول با متن

=A2="تکمیل شده"

متن مورد مقایسه باید داخل علامت نقل‌قول دوتایی قرار بگیرد.

عملگر نامساوی در اکسل

برای بررسی متفاوت بودن دو مقدار از علامت نامساوی استفاده می‌شود. این عملگر زمانی TRUE برمی‌گرداند که دو مقدار برابر نباشند.

مقایسه دو سلول

=A2<>B2

بررسی متفاوت بودن مقدار از یک عدد

=A2<>0

این فرمول بررسی می‌کند که آیا مقدار A2 با صفر متفاوت است یا خیر.

بررسی خالی نبودن سلول

=A2<>""

اگر سلول A2 خالی نباشد، نتیجه TRUE خواهد بود.

بررسی متفاوت بودن وضعیت

=A2<>"لغو شده"

این فرمول برای تمام مقادیری که برابر با عبارت «لغو شده» نیستند، نتیجه TRUE نمایش می‌دهد.

عملگر بزرگ‌تر از در اکسل

عملگر بزرگ‌تر از بررسی می‌کند که آیا مقدار سمت چپ از مقدار سمت راست بیشتر است.

مقایسه عدد با عدد

=20>10

مقایسه مقدار سلول با حد مشخص

=B2>1000000

این فرمول بررسی می‌کند که آیا مقدار B2 بیشتر از یک میلیون است یا خیر.

بررسی نمره بیشتر از حد قبولی

=B2>10

توجه داشته باشید که در این فرمول نمره دقیقاً برابر با 10، شرط را تأیید نمی‌کند. اگر عدد 10 نیز باید پذیرفته شود، باید از عملگر بزرگ‌تر یا مساوی استفاده کنید.

عملگر کوچک‌تر از در اکسل

عملگر کوچک‌تر از بررسی می‌کند که آیا مقدار سمت چپ از مقدار سمت راست کمتر است.

بررسی موجودی کمتر از حد تعیین‌شده

=B2<10

این فرمول می‌تواند برای شناسایی کالاهایی استفاده شود که موجودی آن‌ها کمتر از 10 عدد است.

بررسی هزینه کمتر از بودجه

=C2<B2

اگر هزینه واقعی در C2 و بودجه در B2 باشد، این فرمول مشخص می‌کند که هزینه واقعی کمتر از بودجه بوده است یا خیر.

عملگر بزرگ‌تر یا مساوی در اکسل

این عملگر زمانی استفاده می‌شود که مقدار موردنظر باید بزرگ‌تر از یک حد یا دقیقاً برابر با آن باشد.

بررسی نمره قبولی

=B2>=10

این فرمول نمره‌های 10 و بیشتر را تأیید می‌کند.

بررسی رسیدن به هدف فروش

=B2>=C2

اگر فروش واقعی در B2 و هدف فروش در C2 باشد، نتیجه TRUE نشان می‌دهد که هدف فروش محقق شده است.

عملگر کوچک‌تر یا مساوی در اکسل

این عملگر بررسی می‌کند که مقدار سمت چپ کوچک‌تر یا برابر با مقدار سمت راست باشد.

بررسی تخفیف مجاز

=B2<=20%

این فرمول بررسی می‌کند که درصد تخفیف حداکثر 20 درصد باشد.

بررسی موجودی کمتر یا برابر نقطه سفارش

=B2<=C2

اگر موجودی فعلی در B2 و نقطه سفارش در C2 باشد، نتیجه TRUE نشان می‌دهد که باید برای تأمین کالا اقدام شود.

ترتیب صحیح علامت‌های عملگرهای مقایسه‌ای

در عملگرهای ترکیبی، ترتیب علامت‌ها اهمیت دارد. علامت بزرگ‌تر یا کوچک‌تر باید قبل از علامت مساوی قرار بگیرد.

فرمول صحیح برای بزرگ‌تر یا مساوی:

=A2>=10

فرمول صحیح برای کوچک‌تر یا مساوی:

=A2<=10

برای عملگر نامساوی نیز ابتدا علامت کوچک‌تر و سپس علامت بزرگ‌تر نوشته می‌شود:

=A2<>10

عبارت‌هایی مانند بزرگ‌تر پس از مساوی یا کوچک‌تر پس از مساوی، عملگر معتبر اکسل نیستند.

مقایسه اعداد در اکسل

ساده‌ترین کاربرد عملگرهای مقایسه‌ای، مقایسه دو عدد یا دو سلول عددی است.

بررسی برابر بودن دو مبلغ

=B2=C2

بررسی بیشتر بودن فروش واقعی از هدف

=B2>C2

بررسی کمتر بودن هزینه از بودجه

=B2<C2

بررسی قرارگرفتن عدد در یک محدوده

برای بررسی اینکه یک عدد بین 10 و 20 قرار دارد، باید دو مقایسه را با تابع AND ترکیب کنید:

=AND(B2>=10,B2<=20)

بررسی خارج‌بودن عدد از یک محدوده

=OR(B2<10,B2>20)

این فرمول زمانی TRUE برمی‌گرداند که مقدار B2 کمتر از 10 یا بیشتر از 20 باشد.

مقایسه متن در اکسل

عملگرهای مقایسه‌ای را می‌توان برای مقایسه متن‌ها نیز استفاده کرد. متن ثابت داخل فرمول باید میان علامت‌های نقل‌قول دوتایی نوشته شود.

بررسی یک وضعیت مشخص

=A2="پرداخت شد"

بررسی متفاوت بودن وضعیت

=A2<>"پرداخت شد"

مقایسه متن دو سلول

=A2=B2

مقایسه معمولی متن در اکسل نسبت به تفاوت حروف کوچک و بزرگ انگلیسی حساس نیست. برای مثال، در مقایسه عادی ممکن است دو عبارت انگلیسی با حروف بزرگ و کوچک متفاوت، برابر در نظر گرفته شوند.

مقایسه حساس به حروف کوچک و بزرگ

برای مقایسه دقیق متن با درنظرگرفتن حروف کوچک و بزرگ انگلیسی باید از تابع EXACT استفاده کنید.

=EXACT(A2,B2)

این تابع فقط زمانی TRUE برمی‌گرداند که متن دو سلول از نظر محتوا و حروف کوچک و بزرگ کاملاً یکسان باشد.

مثال مقایسه کدهای حساس به حروف

اگر کدهای abc123 و ABC123 باید متفاوت در نظر گرفته شوند، تابع EXACT انتخاب مناسبی است.

=EXACT(A2,B2)

تأثیر فاصله‌های اضافی بر مقایسه متن

فاصله‌های اضافی در ابتدا، انتها یا میان متن می‌توانند باعث شوند دو عبارت ظاهراً یکسان، متفاوت تشخیص داده شوند.

برای حذف فاصله‌های اضافی می‌توان از تابع TRIM استفاده کرد:

=TRIM(A2)=TRIM(B2)

اگر علاوه بر فاصله، حروف کوچک و بزرگ نیز مهم باشند، می‌توان TRIM را با EXACT ترکیب کرد:

=EXACT(TRIM(A2),TRIM(B2))

مقایسه تاریخ‌ها در اکسل

تاریخ‌ها در اکسل به‌صورت عدد ذخیره می‌شوند؛ بنابراین می‌توان آن‌ها را با عملگرهای مقایسه‌ای بررسی کرد.

بررسی گذشته‌بودن تاریخ

=A2<TODAY()

اگر تاریخ موجود در A2 قبل از تاریخ امروز باشد، نتیجه TRUE خواهد بود.

بررسی تاریخ امروز

=A2=TODAY()

بررسی تاریخ آینده

=A2>TODAY()

مقایسه با یک تاریخ مشخص

برای جلوگیری از مشکلات تنظیمات منطقه‌ای، بهتر است تاریخ ثابت را با تابع DATE ایجاد کنید:

=A2>=DATE(2025,1,1)

بررسی قرارگرفتن تاریخ در یک بازه

=AND(A2>=DATE(2025,1,1),A2<=DATE(2025,12,29))

مقایسه زمان در اکسل

زمان نیز مانند تاریخ به‌صورت عدد در اکسل ذخیره می‌شود و می‌توان آن را مقایسه کرد.

بررسی ورود قبل از ساعت 9

=A2<TIME(9,0,0)

بررسی تأخیر ورود

=A2>TIME(9,0,0)

بررسی حضور در بازه زمانی مشخص

=AND(A2>=TIME(8,0,0),A2<=TIME(16,0,0))

بررسی خالی یا پر بودن سلول

برای بررسی خالی یا غیرخالی بودن یک سلول می‌توان آن را با یک رشته متنی خالی مقایسه کرد.

بررسی خالی بودن سلول

=A2=""

بررسی خالی نبودن سلول

=A2<>""

این روش سلول‌هایی را که نتیجه فرمول آن‌ها یک رشته خالی است نیز معمولاً خالی در نظر می‌گیرد.

استفاده از تابع ISBLANK

برای بررسی اینکه سلول واقعاً هیچ محتوایی ندارد، می‌توان از تابع ISBLANK استفاده کرد:

=ISBLANK(A2)

تفاوت مهم این است که سلولی دارای فرمول، حتی اگر ظاهر آن خالی باشد، برای ISBLANK یک سلول واقعاً خالی محسوب نمی‌شود.

ترکیب عملگرهای مقایسه‌ای با تابع IF

یکی از مهم‌ترین کاربردهای عملگرهای مقایسه‌ای، استفاده در آرگومان شرط تابع IF است.

تعیین وضعیت قبولی

اگر نمره دانشجو در B2 قرار داشته باشد:

=IF(B2>=10,"قبول","مردود")

تعیین وضعیت تحقق هدف فروش

=IF(B2>=C2,"هدف محقق شد","کمتر از هدف")

نمایش هشدار کاهش موجودی

=IF(B2<=C2,"نیاز به سفارش","موجودی کافی")

بررسی خالی نبودن سلول

=IF(A2<>"","اطلاعات ثبت شده","اطلاعات وارد نشده")

اعمال پاداش فروش

اگر فروش بیشتر یا مساوی یک میلیون باشد، پاداش 5 درصدی محاسبه می‌شود:

=IF(B2>=1000000,B2*5%,0)

ترکیب چند شرط با تابع AND

تابع AND زمانی TRUE برمی‌گرداند که تمام شرط‌های موجود در آن درست باشند.

بررسی نمره بین 10 و 20

=AND(B2>=10,B2<=20)

بررسی فروش و رضایت مشتری

اگر فروش در B2 و امتیاز رضایت در C2 باشد:

=AND(B2>=1000000,C2>=80)

ترکیب AND با IF

=IF(AND(B2>=1000000,C2>=80),"مشمول پاداش","بدون پاداش")

بررسی تکمیل دو فیلد

=AND(A2<>"",B2<>"")

این فرمول فقط زمانی TRUE خواهد بود که هر دو سلول دارای مقدار باشند.

ترکیب چند شرط با تابع OR

تابع OR زمانی TRUE برمی‌گرداند که حداقل یکی از شرط‌ها درست باشد.

بررسی نمره بسیار کم یا بسیار زیاد

=OR(B2<0,B2>20)

این فرمول می‌تواند برای شناسایی نمره‌های نامعتبر استفاده شود.

بررسی دو وضعیت قابل قبول

=OR(A2="تأیید شده",A2="در حال بررسی")

ترکیب OR با IF

=IF(OR(A2="فوری",B2<TODAY()),"نیاز به پیگیری","عادی")

استفاده از تابع NOT با مقایسه‌ها

تابع NOT نتیجه یک شرط را برعکس می‌کند. اگر شرط TRUE باشد، نتیجه FALSE می‌شود و برعکس.

=NOT(A2=B2)

نتیجه این فرمول با استفاده مستقیم از عملگر نامساوی یکسان است:

=A2<>B2

بررسی نابرابر نبودن وضعیت

=NOT(A2="لغو شده")

ترکیب عملگرهای مقایسه‌ای با تابع IFS

تابع IFS برای بررسی چند شرط به‌ترتیب استفاده می‌شود. این تابع اولین شرط درست را پیدا کرده و نتیجه متناظر با آن را برمی‌گرداند.

تعیین سطح نمره

=IFS(B2>=17,"عالی",B2>=14,"خوب",B2>=10,"قبول",B2<10,"مردود")

ترتیب شرط‌ها اهمیت دارد. بهتر است بررسی از بزرگ‌ترین حد شروع شود تا اولین شرط درست، نتیجه مناسب را برگرداند.

استفاده از عملگرهای مقایسه‌ای در COUNTIF

تابع COUNTIF تعداد سلول‌هایی را می‌شمارد که یک شرط مشخص را رعایت می‌کنند. هنگامی که عملگر مقایسه‌ای در معیار این تابع استفاده می‌شود، باید داخل علامت نقل‌قول قرار بگیرد.

شمارش نمره‌های بیشتر یا مساوی 10

=COUNTIF(B2:B100,">=10")

شمارش مقادیر کمتر از صفر

=COUNTIF(B2:B100,"<0")

شمارش سلول‌های غیرخالی

=COUNTIF(A2:A100,"<>")

شمارش مقادیری که برابر با یک متن نیستند

=COUNTIF(A2:A100,"<>لغو شده")

استفاده از مقدار سلول در معیار COUNTIF

اگر مقدار مقایسه در یک سلول قرار داشته باشد، باید عملگر را به کمک علامت اتصال متن با آدرس سلول ترکیب کنید.

فرض کنید حداقل نمره در سلول E1 قرار دارد:

=COUNTIF(B2:B100,">="&E1)

در این فرمول، عملگر داخل علامت نقل‌قول قرار گرفته و سپس به مقدار سلول E1 متصل شده است.

استفاده از چند مقایسه در COUNTIFS

تابع COUNTIFS امکان بررسی چند شرط را به‌صورت هم‌زمان فراهم می‌کند.

شمارش نمره‌های بین 10 و 20

=COUNTIFS(B2:B100,">=10",B2:B100,"<=20")

شمارش فروش‌های بیشتر از هدف در یک منطقه

=COUNTIFS(B2:B100,">=1000000",C2:C100,"تهران")

شمارش تاریخ‌های یک بازه

=COUNTIFS(A2:A100,">="&DATE(2025,1,1),A2:A100,"<="&DATE(2025,12,29))

استفاده از عملگرهای مقایسه‌ای در SUMIF

تابع SUMIF مقادیری را جمع می‌کند که شرط مشخصی را رعایت کنند.

جمع فروش‌های بیشتر از یک میلیون

=SUMIF(B2:B100,">1000000",B2:B100)

جمع مبلغ سفارش‌های تکمیل‌نشده

=SUMIF(A2:A100,"<>تکمیل شده",B2:B100)

استفاده از حد موجود در یک سلول

=SUMIF(B2:B100,">="&E1,C2:C100)

در این مثال، سلول E1 حد مقایسه و ستون C محدوده جمع است.

استفاده از چند شرط در SUMIFS

جمع فروش‌های بین دو مقدار

=SUMIFS(C2:C100,B2:B100,">=1000000",B2:B100,"<=5000000")

جمع فروش‌های یک بازه زمانی

=SUMIFS(C2:C100,A2:A100,">="&E1,A2:A100,"<="&F1)

در این فرمول، تاریخ شروع در E1 و تاریخ پایان در F1 قرار دارد.

استفاده از عملگرها در AVERAGEIF و AVERAGEIFS

توابع AVERAGEIF و AVERAGEIFS میانگین مقادیری را محاسبه می‌کنند که یک یا چند شرط را رعایت کرده‌اند.

میانگین نمره‌های قبول‌شده

=AVERAGEIF(B2:B100,">=10")

میانگین فروش‌های بیشتر از حد مشخص

=AVERAGEIF(B2:B100,">="&E1)

میانگین فروش در یک محدوده

=AVERAGEIFS(C2:C100,B2:B100,">=1000000",B2:B100,"<=5000000")

استفاده از عملگرهای مقایسه‌ای با تابع FILTER

در نسخه‌های جدید اکسل می‌توان با تابع FILTER ردیف‌هایی را نمایش داد که شرط مقایسه‌ای مشخصی دارند.

نمایش فروش‌های بیشتر از یک میلیون

=FILTER(A2:C100,C2:C100>1000000,"موردی یافت نشد")

نمایش سفارش‌های تکمیل‌نشده

=FILTER(A2:D100,D2:D100<>"تکمیل شده","موردی یافت نشد")

فیلترکردن مقادیر بین دو حد

=FILTER(A2:C100,(C2:C100>=E1)*(C2:C100<=F1),"موردی یافت نشد")

در این فرمول، ضرب دو شرط نقش AND را در آرایه منطقی ایفا می‌کند.

استفاده از عملگرهای مقایسه‌ای در قالب‌بندی شرطی

عملگرهای مقایسه‌ای در Conditional Formatting نیز کاربرد زیادی دارند. با استفاده از یک فرمول می‌توان سلول‌ها یا ردیف‌هایی را که شرط مشخصی دارند، برجسته کرد.

برجسته‌کردن فروش‌های بیشتر از هدف

=$B2>=$C2

برجسته‌کردن موجودی کمتر از نقطه سفارش

=$B2<=$C2

برجسته‌کردن تاریخ‌های سررسید گذشته

=AND($C2<TODAY(),$D2<>"پرداخت شد")

برجسته‌کردن ردیف‌های ناقص

=OR($A2="",$B2="",$C2="")

مثال‌های ساده عملگرهای مقایسه‌ای

بررسی برابر بودن دو عدد

=A2=B2

بررسی متفاوت بودن دو مقدار

=A2<>B2

بررسی بیشتر بودن مقدار اول

=A2>B2

بررسی کمتر بودن مقدار اول

=A2<B2

بررسی رسیدن به حداقل مقدار

=A2>=B2

بررسی عبورنکردن از حداکثر مقدار

=A2<=B2

مثال‌های کاربردی و واقعی

تعیین وضعیت قبولی دانشجو

اگر نمره در سلول B2 قرار داشته باشد:

=IF(B2>=10,"قبول","مردود")

تعیین سطح عملکرد کارمند

=IFS(B2>=90,"عالی",B2>=75,"خوب",B2>=60,"قابل قبول",B2<60,"نیازمند بهبود")

بررسی تحقق هدف فروش

اگر فروش واقعی در B2 و هدف در C2 باشد:

=IF(B2>=C2,"هدف محقق شد","هدف محقق نشد")

محاسبه پاداش فروش

اگر فروش به هدف رسیده باشد، 5 درصد مبلغ فروش به‌عنوان پاداش در نظر گرفته می‌شود:

=IF(B2>=C2,B2*5%,0)

بررسی موجودی انبار

اگر موجودی فعلی در B2 و حد سفارش در C2 باشد:

=IF(B2<=C2,"سفارش کالا","موجودی کافی")

بررسی سررسید پرداخت

اگر تاریخ سررسید در B2 و وضعیت پرداخت در C2 قرار داشته باشد:

=IF(AND(B2<TODAY(),C2<>"پرداخت شد"),"سررسید گذشته","عادی")

بررسی اعتبار اطلاعات واردشده

برای بررسی اینکه نمره بین صفر و 20 باشد:

=IF(AND(B2>=0,B2<=20),"معتبر","نامعتبر")

بررسی تکمیل فرم

=IF(AND(A2<>"",B2<>"",C2<>""),"فرم کامل است","اطلاعات ناقص است")

مقایسه مبلغ فاکتور و مبلغ پرداختی

اگر مبلغ فاکتور در B2 و مبلغ پرداختی در C2 باشد:

=IF(C2=B2,"تسویه کامل",IF(C2>B2,"پرداخت اضافی","مانده بدهی"))

محاسبه مانده بدهی فقط در صورت پرداخت ناقص

=IF(C2<B2,B2-C2,0)

شناسایی سفارش‌های فوری

=IF(OR(B2="فوری",C2<=TODAY()+2),"اولویت بالا","عادی")

مقایسه اعداد اعشاری و مشکل دقت محاسبات

گاهی دو عدد در ظاهر برابر هستند اما به دلیل وجود رقم‌های اعشاری پنهان، نتیجه مقایسه FALSE می‌شود. این اتفاق ممکن است در محاسبات مالی، درصدها و نتیجه تقسیم رخ دهد.

برای مقایسه بر مبنای دو رقم اعشار می‌توان از تابع ROUND استفاده کرد:

=ROUND(A2,2)=ROUND(B2,2)

مقایسه با میزان خطای مجاز

می‌توان اختلاف دو مقدار را با یک حد بسیار کوچک مقایسه کرد:

=ABS(A2-B2)<0.001

این فرمول بررسی می‌کند که اختلاف دو مقدار کمتر از یک‌هزارم باشد.

تفاوت عدد و عدد ذخیره‌شده به‌صورت متن

ممکن است یک مقدار در یک سلول به‌صورت عدد و در سلول دیگر به‌صورت متن ذخیره شده باشد. در این حالت، با وجود ظاهر مشابه، مقایسه ممکن است نتیجه مورد انتظار را ندهد.

برای تبدیل متن عددی به عدد می‌توان از تابع VALUE استفاده کرد:

=A2=VALUE(B2)

همچنین می‌توان مقدار متنی را در عدد یک ضرب کرد:

=A2=B2*1

روش مناسب‌تر این است که داده‌های ستون را از ابتدا به نوع عددی صحیح تبدیل کنید.

خطاهای رایج در استفاده از عملگرهای مقایسه‌ای

1. نوشتن عملگر بزرگ‌تر یا مساوی به‌ترتیب اشتباه

عملگر صحیح باید با علامت بزرگ‌تر یا کوچک‌تر شروع شود و علامت مساوی بعد از آن قرار بگیرد.

=A2>=10

2. استفاده از علامت تعجب برای نامساوی

در برخی زبان‌های برنامه‌نویسی برای نامساوی از علامت تعجب استفاده می‌شود، اما در Excel باید از علامت کوچک‌تر و بزرگ‌تر استفاده کنید.

=A2<>B2

3. قرارندادن متن داخل علامت نقل‌قول

متن ثابت در فرمول باید داخل نقل‌قول دوتایی قرار بگیرد.

=A2="تأیید شده"

4. قرارندادن معیار COUNTIF داخل نقل‌قول

عملگرهای مقایسه‌ای در معیار توابعی مانند COUNTIF باید به‌شکل متن نوشته شوند.

=COUNTIF(B2:B100,">=10")

5. اتصال نادرست عملگر به آدرس سلول

اگر مقدار معیار در یک سلول قرار دارد، عملگر و آدرس سلول باید با علامت اتصال متن به یکدیگر متصل شوند.

=COUNTIF(B2:B100,">="&E1)

6. مقایسه تاریخ متنی با تاریخ واقعی

اگر تاریخ به‌صورت متن ذخیره شده باشد، مقایسه ممکن است نتیجه اشتباه ایجاد کند. بهتر است تاریخ‌ها به‌صورت مقدار واقعی تاریخ ذخیره شوند یا با تابع DATE ساخته شوند.

=A2>=DATE(2025,1,1)

7. نادیده‌گرفتن فاصله‌های اضافی متن

فاصله‌های اضافی ممکن است باعث نابرابر تشخیص‌دادن دو متن شوند. برای پاک‌سازی فاصله‌ها از TRIM استفاده کنید.

=TRIM(A2)=TRIM(B2)

8. انتظار حساسیت به حروف کوچک و بزرگ

مقایسه معمولی اکسل معمولاً به بزرگی و کوچکی حروف انگلیسی حساس نیست. برای مقایسه حساس از EXACT استفاده کنید.

=EXACT(A2,B2)

9. مقایسه مستقیم اعداد اعشاری محاسبه‌شده

نتایج محاسبات اعشاری ممکن است رقم‌های پنهانی داشته باشند. برای مقایسه کاربردی از ROUND یا یک میزان خطای مجاز استفاده کنید.

=ROUND(A2,2)=ROUND(B2,2)

10. استفاده از عملگر اشتباه برای حد مرزی

اگر مقدار مرزی نیز باید پذیرفته شود، استفاده از عملگر بزرگ‌تر یا کوچک‌تر به‌تنهایی صحیح نیست.

برای پذیرفتن نمره 10 و بالاتر:

=B2>=10

11. ترتیب نامناسب شرط‌ها در IFS

در IFS اولین شرط درست انتخاب می‌شود. اگر شرط‌های عمومی قبل از شرط‌های دقیق‌تر نوشته شوند، نتیجه ممکن است اشتباه باشد.

=IFS(B2>=17,"عالی",B2>=14,"خوب",B2>=10,"قبول",B2<10,"مردود")

12. اشتباه‌گرفتن سلول خالی با صفر

سلول خالی، مقدار صفر و رشته متنی خالی همیشه در تمام توابع رفتار یکسانی ندارند. برای بررسی دقیق باید مشخص کنید هدف شما سلول واقعاً خالی، خروجی خالی فرمول یا عدد صفر است.

بررسی مقدار صفر:

=A2=0

بررسی ظاهر خالی:

=A2=""

بررسی سلول واقعاً خالی:

=ISBLANK(A2)

نکات حرفه‌ای و ترفندهای مهم

• قبل از نوشتن فرمول، مشخص کنید که مقدار مرزی باید در شرط پذیرفته شود یا خیر.
• برای پذیرفتن مقدار مرزی از بزرگ‌تر یا مساوی و کوچک‌تر یا مساوی استفاده کنید.
• متن‌های ثابت را همیشه داخل علامت نقل‌قول دوتایی قرار دهید.
• در COUNTIF و SUMIF، عملگر مقایسه‌ای باید داخل نقل‌قول نوشته شود.
• برای استفاده از مقدار یک سلول در معیار، عملگر را با علامت اتصال متن به آدرس سلول متصل کنید.
• برای بررسی چند شرط هم‌زمان از AND، OR، COUNTIFS یا SUMIFS استفاده کنید.
• برای مقایسه دقیق حروف کوچک و بزرگ از EXACT استفاده کنید.
• قبل از مقایسه متن‌ها، فاصله‌های اضافی را با TRIM حذف کنید.
• برای مقایسه تاریخ‌ها از تاریخ واقعی اکسل یا تابع DATE استفاده کنید.
• در مقایسه عددهای اعشاری، احتمال وجود رقم‌های پنهان را در نظر بگیرید.
• برای مشخص‌کردن سلول‌های دارای شرط از Conditional Formatting کمک بگیرید.
• فرمول‌های شرطی پیچیده را ابتدا به چند شرط ساده تقسیم و آزمایش کنید.
• در IFS شرط‌ها را از دقیق‌ترین یا بزرگ‌ترین حد به سمت شرط‌های عمومی‌تر مرتب کنید.
• برای افزایش خوانایی، مقدار حد یا هدف را در یک سلول جداگانه قرار دهید.
• از آدرس‌دهی مطلق برای سلول‌های حاوی حد ثابت استفاده کنید.

استفاده از آدرس‌دهی مطلق در مقایسه‌ها

اگر یک حد ثابت مانند حداقل نمره، هدف فروش یا نقطه سفارش در یک سلول قرار دارد، بهتر است هنگام کپی فرمول، آدرس آن ثابت بماند.

فرض کنید حداقل نمره قبولی در سلول F1 قرار دارد:

=B2>=$F$1

با کپی‌کردن این فرمول به سطرهای پایین، آدرس B2 تغییر می‌کند اما F1 ثابت باقی می‌ماند.

ترکیب با تابع IF

=IF(B2>=$F$1,"قبول","مردود")

مقایسه فروش با هدف ثابت

=IF(B2>=$F$1,"هدف محقق شد","کمتر از هدف")

تمرین‌های پیشنهادی عملگرهای مقایسه‌ای

تمرین اول: مقایسه دو عدد

دو عدد در سلول‌های A2 و B2 وارد کنید و نتیجه هر شش عملگر مقایسه‌ای را در سلول‌های جداگانه نمایش دهید.

=A2=B2

=A2<>B2

=A2>B2

=A2<B2

=A2>=B2

=A2<=B2

تمرین دوم: وضعیت قبولی

فهرستی از نمره‌ها ایجاد کنید و برای نمره‌های 10 و بیشتر عبارت «قبول» و برای سایر نمره‌ها عبارت «مردود» نمایش دهید.

=IF(B2>=10,"قبول","مردود")

تمرین سوم: کنترل موجودی

موجودی کالا و نقطه سفارش را در دو ستون قرار دهید. اگر موجودی کمتر یا مساوی نقطه سفارش بود، هشدار نمایش دهید.

=IF(B2<=C2,"نیاز به سفارش","موجودی کافی")

تمرین چهارم: بررسی بازه نمره

بررسی کنید که نمره واردشده بین صفر و 20 قرار داشته باشد.

=AND(B2>=0,B2<=20)

تمرین پنجم: بررسی سررسید

تاریخ سررسید و وضعیت پرداخت را ثبت کنید و فاکتورهای پرداخت‌نشده‌ای را که از سررسید آن‌ها گذشته است، شناسایی کنید.

=IF(AND(B2<TODAY(),C2<>"پرداخت شد"),"معوق","عادی")

تمرین ششم: شمارش نمره‌های قبول‌شده

=COUNTIF(B2:B100,">=10")

تمرین هفتم: محاسبه فروش‌های بیشتر از هدف

=SUMIF(B2:B100,">="&E1,C2:C100)

تمرین هشتم: مقایسه دو فهرست متنی

دو ستون شامل نام یا کد ایجاد کنید و موارد یکسان و متفاوت را مشخص کنید.

=IF(A2=B2,"یکسان","متفاوت")

سازگاری با نسخه‌های مختلف اکسل

عملگرهای مساوی، نامساوی، بزرگ‌تر، کوچک‌تر، بزرگ‌تر یا مساوی و کوچک‌تر یا مساوی از قابلیت‌های پایه اکسل هستند و در نسخه‌های قدیمی و جدید Microsoft Excel پشتیبانی می‌شوند.

توابع IF، AND، OR، NOT، COUNTIF، SUMIF و توابع چندشرطی نیز در نسخه‌های رایج اکسل قابل استفاده هستند. برخی توابع جدیدتر مانند FILTER به نسخه‌های جدید Excel از جمله Microsoft 365 و نسخه‌های دارای قابلیت آرایه پویا نیاز دارند.

نحوه استفاده از عملگرهای مقایسه‌ای در نسخه ویندوز، مک و Excel برای وب یکسان است. تفاوت احتمالی بیشتر به جداکننده آرگومان‌های توابع و تنظیمات منطقه‌ای سیستم مربوط می‌شود.

سؤالات پرتکرار درباره عملگرهای مقایسه‌ای در اکسل

عملگرهای مقایسه‌ای در اکسل چه هستند؟

عملگرهای مقایسه‌ای شامل مساوی، نامساوی، بزرگ‌تر، کوچک‌تر، بزرگ‌تر یا مساوی و کوچک‌تر یا مساوی هستند.

علامت نامساوی در اکسل چیست؟

برای بررسی نابرابر بودن دو مقدار از ترکیب علامت کوچک‌تر و بزرگ‌تر استفاده می‌شود.

=A2<>B2

چگونه بررسی کنیم یک عدد بزرگ‌تر یا مساوی عدد دیگری است؟

=A2>=B2

چگونه بررسی کنیم یک سلول خالی نیست؟

=A2<>""

چگونه بررسی کنیم یک عدد بین دو مقدار است؟

=AND(A2>=10,A2<=20)

چگونه متن دو سلول را مقایسه کنیم؟

=A2=B2

چگونه متن را با حساسیت به حروف بزرگ و کوچک مقایسه کنیم؟

=EXACT(A2,B2)

چگونه تاریخ گذشته را شناسایی کنیم؟

=A2<TODAY()

چرا مقایسه دو عدد ظاهراً یکسان FALSE می‌شود؟

ممکن است یکی از مقادیر به‌صورت متن ذخیره شده باشد یا دو عدد دارای رقم‌های اعشاری پنهان باشند. نوع داده و تعداد ارقام اعشار را بررسی کنید.

چگونه در COUNTIF از بزرگ‌تر یا مساوی استفاده کنیم؟

=COUNTIF(B2:B100,">=10")

چگونه معیار COUNTIF را از یک سلول بخوانیم؟

=COUNTIF(B2:B100,">="&E1)

تفاوت بزرگ‌تر و بزرگ‌تر یا مساوی چیست؟

عملگر بزرگ‌تر، مقدار مرزی را قبول نمی‌کند؛ اما عملگر بزرگ‌تر یا مساوی، مقدار مرزی و تمام مقادیر بیشتر از آن را می‌پذیرد.

جمع‌بندی آموزش عملگرهای مقایسه‌ای در اکسل

عملگرهای مقایسه‌ای یکی از مهم‌ترین بخش‌های فرمول‌نویسی در Excel هستند. این عملگرها به شما امکان می‌دهند اعداد، متن‌ها، تاریخ‌ها و نتایج محاسبات را با یکدیگر مقایسه کنید و براساس نتیجه، تصمیم‌های منطقی بگیرید.

• عملگر مساوی برای بررسی یکسان بودن دو مقدار استفاده می‌شود.
• عملگر نامساوی متفاوت بودن دو مقدار را بررسی می‌کند.
• عملگرهای بزرگ‌تر و کوچک‌تر برای مقایسه مستقیم مقادیر کاربرد دارند.
• عملگرهای بزرگ‌تر یا مساوی و کوچک‌تر یا مساوی، مقدار مرزی را نیز می‌پذیرند.
• نتیجه مقایسه معمولاً TRUE یا FALSE است.
• عملگرهای مقایسه‌ای پایه استفاده از IF، AND، OR، COUNTIF و SUMIF هستند.
• برای مقایسه دقیق متن باید نوع داده، فاصله‌های اضافی و حساسیت به حروف بررسی شود.
• در مقایسه تاریخ‌ها باید از تاریخ واقعی اکسل استفاده شود.

پیشنهاد می‌شود بعد از یادگیری عملگرهای مقایسه‌ای، آموزش توابع منطقی IF، AND، OR و NOT، توابع شرطی COUNTIF و SUMIF و همچنین قالب‌بندی شرطی در اکسل را دنبال کنید.

آنچه در ویدیو گفته ام

در عملگرهای مقایسه‌ای، از مقایسه استفاده می‌کنیم؛ یعنی می‌خواهیم یک مقدار را با مقدار دیگری مقایسه کنیم و نتیجه بگیریم. پیش از اینکه به سراغ مقایسه‌ها برویم، باید بدانیم که یک شرط یا برقرار است یا نیست. اگر شرط برقرار باشد، نتیجه TRUE یا مقدار است. بعداً در بخش فرمول‌نویسی بیشتر به آن می‌پردازیم. برای مثال، اگر بگویم «صددرصد به مهمانی می‌آیم»، یعنی حضور من قطعی است. اگر مقدار را بین صفر و یک در نظر بگیریم، نتیجه یک است؛ یعنی حتماً حضور پیدا می‌کنم. اگر بگویم نمی‌آیم، یعنی شرط برقرار نیست و مقدار آن FALSE یا صفر است. بنابراین وقتی دو مقدار را با هم مقایسه می‌کنیم، در نهایت نتیجه مقایسه یا درست است یا نادرست و حالت دیگری ندارد. نتیجه درست را TRUE و نتیجه نادرست را FALSE می‌نامیم. از نظر عددی نیز FALSE برابر صفر و TRUE برابر یک است. حالا به عملگرهای مقایسه‌ای می‌رسیم. می‌توانیم برابری، نابرابری، بزرگ‌تر، بزرگ‌تر یا مساوی، کوچک‌تر و کوچک‌تر یا مساوی را بررسی کنیم. برای مثال، اینجا عدد را وارد می‌کنم، چون نمره همه شما است، و می‌خواهم آن را با مقایسه کنم. علامت مساوی اول در فرمول، در واقع به Excel می‌گوید کاری را که بعد از آن نوشته‌ام انجام بده. این مساوی با عملگر برابری در ریاضی تفاوت دارد. به‌خصوص مساوی اول فرمول. حالا می‌نویسم: آیا عدد برابر با مقدار است؟ می‌توانستم به‌جای عدد ۲۰، به سلولی که مقدار دارد ارجاع بدهم؛ تفاوتی نمی‌کند. مفهوم این عبارت این است که مساوی اول، آغاز فرمول‌نویسی است و مساوی دوم می‌پرسد آیا برابر است؟ پاسخ قطعاً خیر است. با زدن Enter، Excel مقدار FALSE را نمایش می‌دهد؛ یعنی نتیجه این مقایسه نادرست است. همین فرمول را می‌توانم به شکل دیگری هم بنویسم: آیا برابر سلول D4 است که مقدار آن است؟ نتیجه دوباره FALSE می‌شود. حالا بررسی می‌کنیم آیا با نامساوی است. برای عملگر نامساوی، علامت کوچک‌تر و بزرگ‌تر را پشت سر هم می‌نویسیم: <>. بله، با نامساوی است؛ بنابراین نتیجه TRUE می‌شود. حالا اگر مقدار را به تغییر دهم، نتیجه‌ها برعکس می‌شوند؛ چون دو مقدار برابرند و عملگر مساوی مقدار TRUE می‌دهد، اما عملگر نامساوی مقدار FALSE را نمایش می‌دهد. حالا دوباره مقدار را به برمی‌گردانم. عملگر بعدی را امتحان می‌کنیم. می‌پرسیم آیا بزرگ‌تر از است؟ پاسخ خیر و نتیجه FALSE است. آیا بزرگ‌تر یا مساوی است؟ باز هم پاسخ خیر است؛ چون این شرط برقرار نیست. اما اگر مقدار را به تغییر دهم، نتیجه عملگر بزرگ‌تر FALSE است؛ چون بزرگ‌تر از نیست، ولی بزرگ‌تر یا مساوی است. به‌دلیل وجود علامت مساوی در عملگر، پاسخ TRUE می‌شود. دوباره مقدار را به برمی‌گردانم. حالا می‌پرسیم آیا کوچک‌تر از است؟ بله. آیا کوچک‌تر یا مساوی است؟ باز هم پاسخ TRUE است. بنابراین می‌توانیم از این عملگرهای مقایسه‌ای برای ایجاد شرط استفاده کنیم.